گزارش تجارت الکترونیک ایران؛ رشد ۱۰ برابری بازار اینستاگرامی تا سال ۱۴۰۳

گزارش‌های جدید از وضعیت تجارت الکترونیک ایران نشان می‌دهد که بازار خرده‌فروشی کشور در سال ۱۴۰۳ با رسیدن به رقم ۱۸۵۷.۷ همت، شاهد تحولات ساختاری در الگوهای مصرفی است. در این میان، پلتفرم‌های اجتماعی مانند اینستاگرام به شکلی بی‌سابقه، خود را به عنوان رقیبی جدی در برابر بازارهای رسمی تثبیت کرده‌اند.

تحلیل ساختار بازار خرده‌فروشی ایران

بر اساس داده‌های منتشر شده توسط انجمن تجارت الکترونیک تهران، بازار کل خرده‌فروشی از بخش‌های مختلفی شامل خانوار، شرکت‌ها، اصناف، دولت و تعاونی‌ها تشکیل شده است. توزیع ارزش این بخش‌ها به شرح زیر است:

در سبد خرید خانوارها، طلا و زیورآلات با ۴۵۰.۷ همت در رتبه نخست قرار دارد و پس از آن لوازم خانگی و پوشاک قرار گرفته‌اند. این موضوع نشان‌دهنده تمرکز مصرف‌کننده بر کالاهای بادوام و دارایی‌محور است.

ظهور قدرتمند تجارت اجتماعی و اینستاگرام

یکی از مهم‌ترین یافته‌های این گزارش، رشد خیره‌کننده تجارت اجتماعی است. تحلیل بیش از ۱۳۰ هزار فروشگاه فعال در اینستاگرام نشان می‌دهد که این بازار از یک فعالیت حاشیه‌ای به یک حوزه اقتصادی بسیار پررنگ تبدیل شده است.

• ارزش بازار اینستاگرامی: میانگین ۸۸.۸ همت در سال ۱۴۰۳.
• رشد تاریخی: افزایش حدود ۱۰ برابری ارزش حقیقی نسبت به سال ۱۳۹۷.
• بخش پیشرو: بازار مد و پوشاک با رشد ۱۲ برابری، پیشتاز فروش در این بستر است.

«رقابت در بازار امروز، بیش از آنکه بر سر تصاحب سهم از رقبا باشد، بر سر توسعه و بزرگ‌تر کردن کل ظرفیت بازار شکل گرفته است.»

جغرافیا و ابزارهای پرداخت در تجارت آنلاین

از نظر پراکندگی جغرافیایی، تهران با اختصاص ۴۷.۷ درصد از کل فروش، همچنان قطب بی‌رقیب تجارت الکترونیک در کشور محسوب می‌شود. پس از آن، استان‌های خراسان رضوی، اصفهان و فارس بیشترین میزان فعالیت را دارند.

همچنین، استفاده از روش‌های خرید اعتباری یا BNPL (الان بخر، بعداً پرداخت کن) با رسیدن به سهم ۲۵ درصدی از سفارش‌ها، به یکی از محرک‌های اصلی رشد خرید آنلاین تبدیل شده است. در این میان، خرید تجهیزات موبایل بیشترین سهم را در سبد خریدهای اعتباری کاربران به خود اختصاص داده است.

در مجموع، اگرچه سهم خرده‌فروشی آنلاین ایران با ۴.۸ درصد، همچنان نسبت به بازارهای جهانی مانند چین و آمریکا فاصله دارد، اما روند رشد پلتفرم‌های اجتماعی و ابزارهای پرداخت نوین، نویدبخش تغییرات عمیق در ساختار اقتصادی کشور است.