تعرفه برق؛ چرا با افزایش مصرف، مبلغ قبض‌ها چندین برابر می‌شود؟

افزایش چشمگیر مبلغ قبض‌های برق در ماه‌های اخیر، نگرانی بسیاری از مشترکان را برانگیخته است؛ موضوعی که با بررسی دقیق ساختار تعرفه برق و نحوه محاسبه پله‌ای آن، ریشه‌های اصلی این جهش قیمتی مشخص می‌شود.

علت اصلی جهش مبلغ قبض‌های برق

بر اساس اظهارات مقامات مسئول در شرکت توانیر، تغییرات در نرخ تعرفه‌ها از اردیبهشت‌ماه جاری اعمال شده که نسبت به سال گذشته حدود ۴۰ درصد افزایش یافته است. با این حال، این میزان افزایش به تنهایی دلیل مبالغ بسیار بالای قبض‌ها نیست.

عامل اصلی افزایش ناگهانی، رشد میزان مصرف و عبور از الگوی مصرف تعیین‌شده است. وقتی مصرف یک مشترک از حد مجاز فراتر می‌رود، او وارد پله‌های بالاتر تعرفه‌ای می‌شود که نرخ محاسبه در آن‌ها به مراتب سنگین‌تر است.

«اگر میزان مصرف مشترک نسبت به سال قبل تغییر نکند، افزایش مبلغ قبض تنها در حدود همان ۴۰ درصد خواهد بود، اما افزایش مصرف می‌تواند اثر بسیار فراتر از این عدد داشته باشد.»

تحلیل آماری: رابطه مصرف و هزینه

برای درک بهتر این موضوع، می‌توان به یک نمونه واقعی اشاره کرد که در آن افزایش مصرف، قیمت را به شدت تحت تأثیر قرار داده است:

این جدول نشان می‌دهد که با تنها ۲.۵ برابر شدن مصرف، به دلیل ورود به پله‌های بسیار گران، هزینه نهایی نزدیک به ۱۰ برابر شده است.

ساختار چهار پله‌ای تعرفه برق

نظام فعلی تعرفه برق بر اساس چهار سطح اصلی طراحی شده است تا مدیریت مصرف را تسهیل کند:

• پله اول: مصرف در محدوده الگوی مصرف (دارای تعرفه یارانه‌ای)
• پله دوم: مصرف از الگو تا ۱.۵ برابر الگوی مصرف
• پله سوم: مصرف از ۱.۵ تا ۲.۵ برابر الگوی مصرف
• پله چهارم: مصرف بیش از ۲.۵ برابر الگوی مصرف (با بالاترین ضریب)

هدف از این سیاست، ایجاد انگیزه در مشترکان برای کاهش مصرف و ماندن در سطوح یارانه‌ای است. هرچه فاصله از الگوی مصرف بیشتر شود، بخش مازاد با ضرایب بسیار بالاتری محاسبه می‌گردد.

جمع‌بندی و نتیجه‌گیری

در نهایت باید تاکید کرد که جهش در مبالغ پرداختی، ناشی از گسستگی در نرخ‌ها نیست، بلکه نتیجه مستقیم افزایش مصرف و عبور از مرزهای تعیین‌شده در نظام پلکانی است. رعایت الگوی مصرف، تنها راه تضمین عدم افزایش غیرمتعارف هزینه‌های انرژی است.