تنش آب شرب در ۵۸ شهر ایران؛ ۳۵ میلیون نفر با کم‌بارشی مواجه هستند

تنش آب شرب در بخش‌های گسترده‌ای از کشور به یک چالش جدی تبدیل شده است؛ به‌طوری که طبق آمارهای رسمی، ۵۸ شهر ایران در حال حاضر با بحران تأمین آب آشامیدنی دست‌وپنجه نرم می‌کنند و جمعیت قابل‌توجهی در مناطق کم‌بارش مستقر هستند.

وضعیت بارندگی و توزیع جغرافیایی منابع آبی

بر اساس گزارش‌های منتشر شده، میانگین بارش کشور در مقطع فعلی حدود ۲۳۸ میلی‌متر ثبت شده که تنها یک درصد با میانگین بلندمدت تفاوت دارد. با این حال، این عدد میانگین کشوری است و نباید وضعیت بحرانی برخی مناطق را نادیده گرفت.

آب ماهیتی محلی دارد و بارش در یک نقطه، لزوماً مشکل سایر مناطق را حل نمی‌کند. در حال حاضر، ۱۲ استان ایران با کاهش بارندگی مواجه هستند که میزان افت بارش در آن‌ها بین ۱۲ تا ۳۷ درصد گزارش شده است. این استان‌ها عبارتند از:

• تهران، البرز و قزوین
• مرکزی، قم و اراک
• خراسان رضوی (مشهد)
• اصفهان، یزد و سمنان
• سیستان و بلوچستان و چهارمحال و بختیاری
• گیلان و مازندران

تحلیل ذخایر سدها و چالش‌های منطقه‌ای

اگرچه در سطح ملی، حجم آب مخازن سدها نسبت به سال گذشته بهبود یافته و به ۲۷ میلیارد و ۳۵۰ میلیون مترمکعب رسیده است، اما توزیع این ذخایر بسیار نامتوازن است. وضعیت تنش آب شرب در کلان‌شهرهایی نظیر تهران و مشهد همچنان در اولویت مدیریت قرار دارد.

در مورد سد دوستی، چالش اصلی مربوط به حقابه تاریخی و تغییرات در جریان رودخانه هریرود در بالادست است که تأثیر مستقیمی بر تأمین آب مشهد دارد. همچنین در استان مرکزی، شهرهای اراک و ساوه نیز در صدر مناطق دارای تنش قرار گرفته‌اند.

آمادگی در برابر پدیده ال‌نینو و مدیریت بحران

با توجه به احتمال وقوع یک پدیده ال‌نینو قوی، کارشناسان بر ضرورت آمادگی برای سناریوهای مختلف تأکید دارند. این پدیده می‌تواند منجر به بارش‌های شدید و سیلاب در برخی نقاط شود.

"نرمال بودن بارش در ایران به معنای پایان بحران آب نیست؛ مدیریت مصرف یک ضرورت همیشگی است."

وزارت نیرو تأکید کرده است که حتی در سال‌های پربارش، به دلیل کسری انباشته در منابع زیرزمینی و خشکی ۸۰ درصد تالاب‌ها، نباید از مدیریت مصرف چشم‌پوشی کرد. همچنین در مورد دریاچه ارومیه، با وجود افزایش حجم به حدود ۳ میلیارد مترمکعب، برنامه‌های احیا و اصلاح الگوی کشت کشاورزی باید با جدیت ادامه یابد.

در نهایت، با وجود بهبود نسبی ذخایر ملی، تمرکز بر مدیریت مصرف، تقویت زیرساخت‌های انتقال آب و مقابله با چالش‌های حقابه‌های بین‌المللی، کلید عبور از بحران‌های احتمالی در سال‌های آتی خواهد بود.