بازار ۸۸.۸ همتی اینستاگرام؛ رشد تجارت اجتماعی در سایه محدودیت‌های رسمی

بازار تجارت در اینستاگرام با وجود محدودیت‌های فیلترینگ، با رشدی خیره‌کننده در ایران به یک اقتصاد موازی تبدیل شده است؛ به طوری که ارزش فروش در این شبکه اجتماعی اکنون با مجموع فروش پلتفرم‌های رسمی تجارت الکترونیک برابری می‌کند.

رشد چشمگیر بازار غیررسمی در سایه فیلترینگ

طبق گزارش منتشر شده توسط انجمن تجارت الکترونیک، ارزش فروش در بازار اینستاگرام طی سال ۱۴۰۳ به رقم ۸۸.۸ همت رسیده است. این حجم از فعالیت اقتصادی نشان می‌دهد که محدودیت‌های موجود در مسیر رسمی، نه تنها تجارت اجتماعی را متوقف نکرده، بلکه به رشد بخش غیررسمی دامن زده است.

فعالان این حوزه معتقدند سادگی در فعالیت و تنوع بالای کالا، از جمله عواملی است که خریداران را به سمت این پلتفرم سوق می‌دهد. در واقع، تجارت در اینستاگرام به دلیل هزینه‌های پایین راه‌اندازی و نبود موانع پیچیده نظارتی، برای بسیاری از کسب‌وکارها جذاب‌تر از مدل‌های رسمی است.

چالش‌های مسیر رسمی و تهدید قاچاق

مدیران پلتفرم‌های بزرگ از جمله دیجی‌کالا و تکنوگروپ، بر این باورند که پیچیدگی‌های مالیاتی، مسائل احراز هویت و محدودیت‌های گمرکی، مانعی بزرگ برای ورود فروشندگان اینستاگرامی به بازار رسمی است. آن‌ها هشدار می‌دهند که سیاست‌های سخت‌گیرانه می‌تواند پیامدهای منفی زیر را به همراه داشته باشد:

• افزایش قاچاق: محدودیت واردات باعث ورود کالاهای فاقد شناسه به بازار می‌شود.
• کاهش شفافیت: سوق دادن فروشندگان به سمت تراکنش‌های کارت‌به‌کارت و غیرقابل رهگیری.
• تضعیف اقتصاد رسمی: کوچک شدن بازار قانونی و کاهش درآمدهای دولت.

راهکارهای ادغام تجارت اجتماعی و رسمی

برای مدیریت این وضعیت، کارشناسان پیشنهاد می‌دهند که به جای افزایش فشار، از سیاست‌های تشویقی استفاده شود. ایجاد زیرساخت‌های لجستیکی قوی و سازوکارهای اعتمادسازی می‌تواند بخشی از این بازار را به فضای رسمی منتقل کند.

"اگر زیرساخت‌های رسمی با ظرفیت فروشندگان اینستاگرامی ترکیب شود، حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد این بازار می‌تواند به فضای قانونی منتقل گردد."

در نهایت، هدف اصلی باید ایجاد ارتباط میان پلتفرم‌های رسمی و شبکه‌های اجتماعی باشد تا از طریق ارائه خدمات پرداخت و اعتباردهی، اکوسیستم تجارت الکترونیک ایران توسعه یابد و از رشد بی‌رویه بخش غیررسمی جلوگیری شود.