جریمه ۱۰ درصدی درآمد برای پلتفرم‌های متخلف در طرح جدید فضای مجازی

طرح جدید «نظام‌بخشی فضای مجازی» می‌تواند چشم‌انداز فعالیت پلتفرم‌های دیجیتال در کشور را تغییر دهد. بر اساس پیش‌نویس منتشر شده، رگولاتورهای فضای مجازی اختیار خواهند داشت تا با پلتفرم‌های متخلف برخورد کنند و حتی تا سقف ۱۰ درصد از درآمد سالانه آن‌ها را جریمه کنند.

تعریف تخلف در فضای مجازی

طبق ماده ۵ این طرح، تخلفات تنها به معنای فعالیت غیرقانونی نیست؛ بلکه طیف گسترده‌ای از موارد زیر نیز شامل جریمه می‌شود:

• نقض حقوق قانونی کاربران و عدم رعایت مقررات ابلاغی
• امتناع از ارائه اطلاعات لازم به نهادهای تنظیم‌گر
• استفاده از رویه‌های ضدرقابتی در بازار
• ارائه داده‌های نادرست یا گمراه‌کننده به رگولاتور
• عدم احراز هویت کاربران پیش از ارائه خدمات

لیست مجازات‌ها و تنبیه‌های احتمالی

نهادهای تنظیم‌گر می‌توانند برای مقابله با تخلفات، از هشت نوع تنبیه مختلف به صورت تکی یا ترکیبی استفاده کنند. این تنبیه‌ها شامل موارد زیر است:

نکته مهم: محدودیت در جذب کاربر جدید می‌تواند برای سوپراپلیکیشن‌ها و مارکت‌پلیس‌های در حال رشد، بسیار ویرانگرتر از جریمه‌های مالی باشد.

سازوکار رسیدگی و چالش‌های حقوقی

یکی از نکات کلیدی این طرح، تغییر در فرآیند رسیدگی به پرونده‌هاست. بر اساس متن منتشر شده، رسیدگی به تخلفات از دادگاه‌های عمومی خارج شده و تنها بر عهده یک هیئت سه‌نفره تخصصی خواهد بود. این هیئت متشکل از موارد زیر است:

1. یک قاضی متخصص در حوزه خدمات فضای مجازی (انتخاب شده توسط رئیس قوه قضاییه)
2. یکی از معاونان مرکز ملی فضای مجازی
3. یک متخصص معرفی شده توسط اتحادیه کشوری کسب‌وکارهای مجازی

رأی اکثریت این هیئت لازم‌الاجر执行 است و تنها مسیر اعتراض شرکت‌ها، مراجعه به دیوان عدالت اداری خواهد بود.

با این حال، هنوز ابهاماتی در مورد نحوه محاسبه دقیق «درآمد سالانه» و حقوق دفاعی شرکت‌ها وجود دارد؛ چرا که جزئیات اجرایی به آیین‌نامه‌ای موکول شده که قرار است ظرف چهار ماه پس از تصویب نهایی تدوین شود.

نتیجه‌گیری

طرح نظام‌بخشی فضای مجازی با هدف افزایش نظارت بر پلتفرم‌ها طراحی شده است، اما شدت جریمه‌ها و محدودیت‌های اعمال شده بر رشد کاربر، می‌تواند چالش‌های جدی برای اکوسیستم کسب‌وکارهای دیجیتال ایجاد کند.