شکاف درآمد و قیمت خودرو؛ نیاز به ۱۰۰ ماه حقوق برای خرید یک خودروی ۲ میلیاردی

تحلیل‌های اقتصادی نشان می‌دهد که شکاف عمیق میان درآمد خانوارها و قیمت خودرو، توان خرید محصولات داخلی را به شدت کاهش داده است. بر اساس داده‌های موجود، خرید یک خودروی معمولی اکنون برای بخش بزرگی از جامعه به یک رویا تبدیل شده است.

سقوط شدید توان خرید خودرو در ایران

آمارها حکایت از یک تغییر ساختاری در بازار دارد؛ سهم خانوارهایی که موفق به خرید خودروی دست‌اول شده‌اند، از میزان ۲.۳ درصد در سال ۱۳۹۰ به تنها ۰.۴۴ درصد در سال ۱۴۰۳ رسیده است. این نشان‌دهنده کاهش ۸۰ درصدی در توان خرید سرانه جامعه است.

عامل اصلی این وضعیت، تورم بسیار بالای بخش وسایل نقلیه است. در بازه زمانی چهار ساله منتهی به سال ۱۴۰۰، نرخ تورم سالانه خودرو حدود ۶۶ درصد بوده است، در حالی که میانگین تورم عمومی در همان دوره حدود ۴۰ درصد برآورد شده بود.

تأثیر نوسانات ارزی و تحریم‌ها بر قیمت کارخانه‌ای

طبق گزارش انجمن قطعه‌سازان، از آغاز دور جدید تحریم‌ها در سال ۱۳۹۷ و تشدید نوسانات در بازار ارز، قیمت کارخانه‌ای خودرو بیش از ۲۵ برابر شده است. این روند صعودی مستقیماً با قیمت‌های بازار در ارتباط است.

برای درک بهتر این بحران، می‌توان به یک مثال ملموس اشاره کرد:

• قیمت خودروی متوسط: حدود ۲ میلیارد تومان
• مبلغ پیش‌پرداخت (۳۰٪): ۶۰۰ میلیون تومان
• وضعیت پیش‌پرداخت: معادل قیمت یک خودروی صفر در سال گذشته

چالش ذخیره حقوق برای کارگران

با در نظر گرفتن میانگین حقوق کارگران که بین ۲۰ تا ۳۰ میلیون تومان متغیر است، خرید یک خودروی داخلی با قیمت ۲ میلیارد تومان، نیازمند ۱۰۰ ماه پس‌انداز کامل حقوق است. این یعنی یک کارگر باید بیش از ۸ سال بدون هیچ هزینه‌ای زندگی کند تا تنها یک خودرو بخرد.

"افزایش قیمت‌های کارخانه‌ای منجر به کاهش چشمگیر تقاضا و افت شدید ثبت‌نام در طرح‌های فروش شده است."

این واقعیت در آمار ثبت‌نام‌های اخیر ایران‌خودرو نیز مشهود است؛ جایی که تعداد متقاضیان در آخرین دوره قرعه‌کشی، با افت ۴۹ درصدی نسبت به دوره‌های قبل مواجه شد.

نتیجه‌گیری

در نهایت، ترکیب تورم افسارگسیخته در بخش خودرو، نوسانات ارزی و عدم تناسب میان دستمزدها و قیمت‌ها، باعث شده است که بازار خودرو از یک کالای مصرفی به یک دارایی بسیار گران‌قیمت تبدیل شود که از دسترس اکثریت جامعه خارج شده است.