انرژی‌های تجدیدپذیر در ایران؛ از ایستادگی در برابر موانع تا سیاست‌های ملی

از پروژه‌های پایلوت تا شکل‌گیری نهادهای تخصصی

در نخستین سال‌های توسعه، تمرکز بر اجرای پروژه‌های نمونه برای اثبات امکان‌پذیری فنی بود. پروژه‌هایی نظیر استفاده از سامانه‌های فتوولتائیک در کشاورزی و تولید بیوگاز از پسماند، بستری برای دستیابی به دانش فنی فراهم کردند. با گسترش فعالیت‌ها، نیاز به یک بازوی اجرایی مشخص احساس شد که منجر به تأسیس سازمان‌هایی نظیر سانا و سابا گردید.

در نهایت، با ادغام این مجموعه‌ها، سازمان ساتبا (سازمان انرژی‌های تجدیدپذیر و بهره‌وری انرژی برق) با جایگاهی در سطح معاونت وزیر نیرو، به عنوان نقطه عطفی در مدیریت حکمرانی انرژی کشور شناخته شد.

موانع اصلی در مسیر گذار به انرژی پاک

توسعه این حوزه با دو مانع اساسی روبه‌رو بود: نخست، عدم شناخت کافی که باعث می‌شد برخی مدیران این فناوری‌ها را صرفاً جنبه تزیینی یا آزمایشگاهی بدانند. دوم، محدودیت‌های مالی و پرسش‌های همیشگی درباره توجیه اقتصادی در مقایسه با نیروگاه‌های حرارتی.

استراتژی‌های آینده و مدیریت شبکه

برای آینده، دو محور اصلی ضروری به نظر می‌رسد: نخست، تکیه بر گزارش‌های معتبر بین‌المللی برای اثبات اقتصادی بودن انرژی‌های تجدیدپذیر و دوم، حرکت به سمت مدل «تولیدکننده-مصرف‌کننده» یا Prosumer. در این الگو، خانوارها و واحدهای صنعتی خود به تولیدکننده برق تبدیل شده و تلفات شبکه به شدت کاهش می‌یابد.

"آینده شبکه برق بدون نیروگاه‌های تلمبه ذخیره‌ای قابل تصور نیست؛ این واحدها اکنون ارزشمندترین دارایی برای مدیریت پایداری شبکه هستند."

در مجموع، عبور از بحران‌های تأمین برق و کاهش وابستگی به سوخت‌های فسیلی، تنها از طریق توسعه نظام‌مند انرژی‌های تجدیدپذیر و ایجاد زیرساخت‌های ذخیره‌سازی و مردمی‌سازی تولید امکان‌پذیر خواهد بود.