صنعت پخش آینده: گذار از مدل ناوگان‌محور به سمت مدیریت داده‌محور و هوشمند

صنعت پخش در آستانه یک تحول بنیادین قرار دارد؛ جایی که جایگزینی ناوگان‌های سنتی با تحلیل‌های دقیق داده‌محور و هوش مصنوعی، تنها راه بقا در شرایط اقتصادی کنونی به نظر می‌رسد.

چالش‌های جدی در زنجیره توزیع و کاهش حاشیه سود

در نشست خبری هشتمین نمایشگاه و کنفرانس بین‌المللی صنعت پخش، مدیران انجمن ملی صنعت پخش ایران از بحران‌های پنهان در این حوزه پرده برداشتند. سهراب کارگر، رئیس هیات‌مدیره انجمن، اعلام کرد که از زمستان گذشته تاکنون، حدود ۱۰۰ تا ۱۵۰ شرکت پخش استانی و منطقه‌ای در حوزه‌های حیاتی مانند دارو و مواد غذایی با چالش‌های مالی روبرو شده و از چرخه فعالیت خارج شده‌اند.

علاوه بر این، کاهش قدرت خرید مصرف‌کنندگان باعث شده است که تنوع برندها در فروشگاه‌ها به شدت افت کند. وی با اشاره به وضعیت بحرانی زنجیره دارو، افزود:

"فقط در ماه گذشته، بیش از ۵ همت چک برگشتی در سیستم داروخانه‌ها ثبت شده است که نشان‌دهنده فشار شدید بر تاب‌آوری این زنجیره است."

همچنین افزایش ۵۰ تا ۱۰۰ درصدی قیمت برخی داروهای عمومی، فشار مضاعفی بر این بخش وارد کرده است.

گذار از مدل ناوگان‌محور به سمت صنعت پخش داده‌محور

یکی از محورهای اصلی گفتگوهای این نشست، تغییر پارادایم در کسب‌وکار توزیع بود. در گذشته، داشتن انبارهای بزرگ و ناوگان گسترده مزیت رقابتی اصلی محسوب می‌شد، اما اکنون صنعت پخش باید به سمت مدل‌های هوشمند حرکت کند.

کارگر تأکید کرد که آینده متعلق به شرکت‌هایی است که تصمیمات خود را بر پایه تحلیل داده‌ها اتخاذ می‌کنند. در این مدل جدید، مشخص می‌شود که چه کالایی، در چه زمانی و توسط چه کسی توزیع شود. استفاده از هوش مصنوعی دیگر یک انتخاب نیست، بلکه یک ضرورت برای بقا در بازار آینده است.

انتقاد از سیاست‌های جدید و هزینه‌های عملیاتی

در این نشست، مصوبه جدید هیات وزیران مبنی بر دریافت هزینه برای هر حواله در سامانه جامع انبارها با انتقادات تندی روبرو شد. فعالان این حوزه معتقدند این اقدام، اعتماد به سامانه‌های شفاف‌ساز را کاهش داده و در نهایت با افزایش هزینه‌های شرکت‌های پخش، به قیمت نهایی کالای مصرفی منتقل خواهد شد.

احمد شیروانی، دبیرکل انجمن، نیز با اشاره به افزایش هزینه‌های سوخت، نیروی انسانی و انبارداری، خواستار بازنگری در ساختار قیمت‌گذاری شد تا از فروپاشی بیشتر حاشیه سود شرکت‌ها جلوگیری شود.

نتیجه‌گیری

صنعت پخش ایران در مسیر گذار از ساختارهای سنتی به سمت هوشمندسازی قرار دارد. با وجود چالش‌های مالی و کاهش حاشیه سود، اتخاذ رویکردهای داده‌محور و بهره‌گیری از فناوری‌های نوین، تنها راه مقابله با بی‌ثباتی‌های زنجیره توزیع خواهد بود.