زمینلرزه ۳.۸ ریشتری شرق تهران؛ هشدار متخصصان درباره تلاقی گسل‌های مشا و شمال تهران

زمینلرزه ۳.۸ ریشتری صبح امروز دوشنبه، ساعت ۷:۱۹ بامداد، محدوده شرقی تهران را با دو تکان کوتاه لرزاند که در طبقات بالای ساختمان‌ها نیز محسوس بود. این رخداد لرزه‌ای در جنوب جاجرود رخ داد و بار دیگر اهمیت پایش فعالیت‌های گسلی در شرق کلان‌شهر را یادآوری کرد.

تحلیل زمین‌شناسی و علت وقوع زمینلرزه شرق تهران

بر اساس بررسی‌های تخصصی، منطقه شرق تهران و به‌ویژه محدوده جاجرود، دارای روندهای گسلی شمال‌غربی به جنوب‌شرقی هستند. این سامانه گسلی با ساختاری پیچیده، پتانسیل بالایی برای فعالیت‌های لرزه‌ای در این پهنه دارد.

یکی از عوامل اصلی لرزه‌خیزی در این منطقه، تلاقی دو گسل بسیار مهم است:

• گسل مشا: با طول بیش از ۲۰۰ کیلومتر که یکی از چشمه‌های اصلی لرزه‌زای البرز مرکزی است.
• گسل شمال تهران: با طول حدود ۹۰ کیلومتر که در نزدیکی روستای لواسان با گسل مشا برخورد می‌کند.

این برخورد ساختاری در شمال شرق تهران، پتانسیل ایجاد زمینلرزه‌های با شدت بالا را افزایش می‌دهد.

مناطق پرخطر و تهدیدات احتمالی برای شهروندان

مجاورت این پهنه گسلی با مناطق پرجمعیت، دغدغه اصلی متخصصان در مطالعات ریسک است. فعالیت‌های لرزه‌ای در این زون، مستقیماً شهرهای اقماری و مناطق پرجمعیت را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

علاوه بر لرزش، ناپایداری دامنه‌ها در دره جاجرود و محدوده سد لتیان نیز می‌تواند در زمان وقوع زمینلرزه یا بارش‌های شدید، منجر به وقوع زمین‌لغزش شود.

سابقه تاریخی و رخدادهای بزرگ گذشته

تاریخ لرزه‌خیزی شرق تهران نشان‌دهنده وقوع حوادث مخرب در گذشته است. برای مثال، زمینلرزه تاریخی سال ۱۲۰۹ شمسی با بزرگی تخمینی ۷.۱، ویران‌ترین رخداد در این منطقه محسوب می‌شود که بخش‌های وسیعی از دماوند و شمیرانات را در هم کوبید.

فعالیت‌های لرزه‌ای خرد در این منطقه، نشان‌دهنده نرخ بالای تغییر شکل در پوسته زمین در پهنه شرق تهران است.

همچنین زمینلرزه سال ۱۳۹۹ در دماوند با بزرگی ۵.۱، بار دیگر زنگ خطر را برای ساکنان مناطق اطراف به صدا درآورد.

نتیجه‌گیری و ضرورت اقدامات حفاظتی

با توجه به تلاقی گسل‌های مهم و سابقه لرزه‌خیزی، ضرورت انجام مطالعات دقیق در زمینه کاهش ریسک و پهنه‌بندی خطر در شرق تهران و شهرهای پیرامونی بیش از هر زمان دیگری احساس می‌شود. پایش مداوم تغییرات سطح آب زیرزمینی و پایداری زیرساخت‌ها در این منطقه برای مقابله با مخاطرات احتمالی حیاتی است.