جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران؛ چه کسانی سود می‌برند و چه کسانی آسیب می‌بینند؟

جنگ میان ایالات متحده و اسرائیل علیه ایران، پس از گذشت شش ماه، بازتاب‌های گسترده‌ای در ساختار اقتصاد جهانی ایجاد کرده است. این درگیری نظامی نه تنها بازارهای انرژی را تحت تأثیر قرار داده، بلکه باعث ایجاد شکاف‌های عمیق میان صنایع سودآور و بخش‌های آسیب‌پذیر اقتصاد شده است.

برندگان اصلی اقتصاد در بحران فعلی

در حالی که بسیاری از بخش‌ها با بحران روبرو هستند، برخی صنایع شاهد رشد خیره‌کننده درآمدها بوده‌اند:

• غول‌های نفتی: بسته شدن تنگه هرمز و حملات به زیرساخت‌ها، قیمت نفت را به شدت افزایش داده است. شرکت‌هایی نظیر ExxonMobil با سود ۱۴.۵ میلیارد دلاری و Chevron با ۱۲ میلیارد دلار، در اوج سودآوری خود قرار گرفته‌اند. همچنین آرامکو با سود ۳۳.۴ میلیارد دلاری، رشد چشمگیری را تجربه کرده است.
• صنایع دفاعی: تقاضا برای سامانه‌های پدافندی مانند پاتریوت و موشک‌های کروز، قراردادهای میلیاردی را برای شرکت‌هایی مثل RTX و Lockheed Martin به ارمغان آورده است.
• نهادهای مالی: نوسانات شدید بازار سهام باعث افزایش حجم معاملات شده و سود بانک‌های بزرگی نظیر JPMorgan و HSBC را به شدت افزایش داده است.
• انرژی‌های جایگزین و زغال‌سنگ: افزایش قیمت سوخت‌های فسیلی، هم باعث شتاب در گذار به انرژی‌های تجدیدپذیر شده و هم تقاضا برای زغال‌سنگ را در برخی کشورهای آسیایی بالا برده است.

بازندگان و آسیب‌پذیرترین بخش‌های جهان

بحران کنونی هزینه‌های سنگینی را بر دوش برخی گروه‌ها و کشورها تحمیل کرده است:

تأثیرات زیست‌محیطی و اجتماعی

بحران فعلی فراتر از اعداد و ارقام اقتصادی است. از یک سو، افزایش قیمت سوخت باعث شده تا میلیون‌ها نفر در کشورهایی مانند افغانستان و سومالی با خطر گرسنگی جدی روبرو شوند. از سوی دیگر، فشار بر منابع انرژی ممکن است باعث بازگشت کشورها به سمت سوخت‌های آلوده مانند زغال‌سنگ شود که پیامدهای منفی برای اقلیم زمین خواهد داشت.

«درگیری‌ها، زنجیره تأمین مواد غذایی جهان را به یک آسیب جانبی تبدیل کرده است.»

در مجموع، جنگ میان ایالات متحده و اسرائیل علیه ایران، بازآرایی قدرتی در اقتصاد جهانی است که در آن ثروت از صنایع سنتی و دفاعی به سمت بانک‌ها و شرکت‌های انرژی جریان یافته، در حالی که هزینه‌های انسانی و اقتصادی بر طبقات فقیر و صنایع تولیدی سنگینی می‌کند.