فراخوان حمایت از پژوهش‌های کوانتومی برای تأمین امنیت نظام پولی و بانکی

معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست جمهوری با انتشار فراخوانی ویژه، از اساتید دانشگاه و پژوهشگران دعوت کرد تا در راستای تقویت امنیت نظام پولی و بانکی، بر روی فناوری‌های نوظهور کوانتومی و رمزنگاری پساکوانتومی تمرکز کنند.

ضرورت گذار به امنیت کوانتومی در زیرساخت‌های مالی

تحولات شتابان در حوزه رایانش کوانتومی، تهدیدی جدی برای پروتکل‌های رمزنگاری سنتی محسوب می‌شود. این پدیده که با عنوان «ذخیره امروز، رمزگشایی در آینده» شناخته می‌شود، ضرورت مهاجرت به استانداردهای جدید را دوچندان کرده است. نظام پولی کشور برای حفظ تاب‌آوری خود در برابر این مخاطرات، نیازمند توسعه زیرساخت‌های دیجیتال مبتنی بر دانش بومی است.

هدف اصلی این اقدام، ایجاد آمادگی در برابر تهدیدات کوانتومی و توسعه کاربردهای هدفمند توزیع کلید کوانتومی (QKD) در شبکه بانکی است. این فراخوان بر اساس تفاهم‌نامه میان معاونت علمی ریاست جمهوری و بانک مرکزی تنظیم شده است.

محورهای استراتژیک پژوهشی

طرح‌های پیشنهادی باید در یکی از سه حوزه کلیدی زیر قرار گیرند:

• رمزنگاری پساکوانتومی: طراحی معماری مهاجرت، توسعه سیستم‌های احراز هویت و ابزارهای امنیتی مانند توکن‌های سخت‌افزاری و فایروال‌های نوین.
• ارتباطات کوانتومی: بررسی امکان‌سنجی QKD در تراکنش‌های حساس و توسعه زیرسامانه‌های تولید اعداد تصادفی کوانتومی.
• رایانش کوانتومی در امور مالی: توسعه الگوریتم‌های هیبریدی برای بهینه‌سازی مدیریت ریسک، شبیه‌سازی مالی و تحلیل سناریوهای اقتصادی.

جزئیات حمایت‌های مالی و شرایط شرکت

بنیاد ملی علم با همکاری ستاد توسعه اقتصاد دانش‌بنیان کوانتوم، بودجه‌های قابل توجهی را برای این مسیر پیش‌بینی کرده است. سطوح حمایت بر اساس نوع پروژه به شرح زیر است:

متقاضیان باید عضو هیئت علمی دانشگاه‌ها یا مؤسسات پژوهشی مورد تأیید وزارت علوم یا بهداشت باشند. همچنین، برای پروژه‌هایی که نیاز به تبادل دانش بین‌المللی دارند، تا سقف ۵ میلیارد ریال برای هزینه‌های رفت‌وآمد دانشجوی دکتری در نظر گرفته شده است.

زمان‌بندی و نحوه ثبت‌نام

مهلت ارسال پیشنهاده‌های پژوهشی از تاریخ ۱۰ شهریور تا ۲۰ مهرماه ۱۴۰۵ تعیین شده است. پژوهشگران می‌توانند از طریق سامانه مدیریت پژوهش (کایپر) درخواست خود را ثبت نمایند. خروجی‌های مورد انتظار شامل مقالات معتبر، نمونه‌های آزمایشگاهی اولیه (در سطح TRL ۱ تا ۴) و نقشه‌های راه اجرایی خواهد بود.

این برنامه فرصتی است تا برای نخستین‌بار در کشور، فناوری‌های کوانتومی به یکی از حیاتی‌ترین کاربردهای ملی یعنی نظام پولی و بانکی متصل شوند.

در نهایت، پروژه‌هایی که در مرحله اولیه عملکرد موفقی داشته باشند، امکان دریافت حمایت‌های بزرگ‌تر برای اجرای پایلوت‌های صنعتی و تجاری‌سازی را خواهند داشت.