افزایش هزینه‌های درمان؛ چرا سهم پرداخت از جیب مردم در ایران بالا می‌رود؟

در شرایط کنونی، هزینه‌های درمان به گونه‌ای مدیریت شده است که داشتن پوشش بیمه‌ای دیگر تضمین‌کننده دسترسی به خدمات درمانی با قیمت مناسب نیست. خانواده‌های ایرانی اکنون علاوه بر چالش‌های تشخیص و درمان، با فشار اقتصادی ناشی از هزینه‌های سنگین جانبی نیز روبرو هستند.

با توجه به افزایش نرخ تعرفه‌ها و تغییرات در سیاست‌های ارزی، شکاف میان پوشش‌های اداری بیمه و واقعیت‌های بازار درمان، بار مالی سنگینی را به دوش خانوارها منتقل کرده است.

شکاف میان اهداف برنامه‌ریزی و واقعیت پرداخت از جیب

بر اساس داده‌های بین‌المللی، سهم پرداخت مستقیم مردم از هزینه‌های سلامت در ایران بین ۳۵ تا ۴۹ درصد برآورد شده است. این رقم نشان‌دهنده فاصله بیش از ۱۳ درصدی با هدف تعیین‌شده در برنامه هفتم توسعه است که قصد داشت این سهم را به ۳۰ درصد کاهش دهد.

اگرچه درصد پوشش بیمه‌ای در بسیاری از خدمات ثابت مانده، اما افزایش ۳۵ تا ۴۰ درصدی تعرفه‌های تشخیصی و درمانی در سال جاری، باعث شده است که مبلغ نهایی که از جیب بیمار پرداخت می‌شود، به شدت افزایش یابد.

بحران نقدینگی و بدهی‌های سنگین سازمان‌های بیمه‌گر

یکی از ریشه‌های اصلی افزایش هزینه‌های درمان، بحران نقدینگی در نظام سلامت است. گزارش‌ها حاکی از آن است که بدهی سازمان‌های تأمین اجتماعی و بیمه سلامت به مراکز درمانی از مرز ۱۸۴ هزار میلیارد تومان عبور کرده است.

تأخیرهای پرداخت که گاهی به یک سال می‌رسد، مراکز درمانی را با چالش پرداخت حقوق کارکنان و خرید تجهیزات مواجه می‌کند. این وضعیت باعث شده بسیاری از مطب‌ها و مراکز خصوصی در کلان‌شهرهایی مانند تهران، قرارداد خود را با بیمه‌های پایه قطع کنند و بیماران را به پرداخت هزینه آزاد وادار نمایند.

چالش قیمت دارو و مدیریت ناکارآمد منابع

افزایش قیمت داروها نیز به عنوان یک عامل فشار مستقیم، نقش مهمی در افزایش هزینه‌های درمان ایفا می‌کند. طبق اعلام مسئولان، حدود دو سوم داروها در سال جاری مشمول اصلاح قیمت شده‌اند که این امر ناشی از افزایش هزینه‌های تولید و تغییر در سیاست‌های ارز ترجیحی است.

«حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد هزینه‌های درمانی، هزینه‌های غیرضروری هستند که اغلب در بخش‌های بستری و پاراکلینیک رخ می‌دهند.»

علاوه بر کمبود منابع، مدیریت ناکارآمد هزینه‌ها نیز از دیگر چالش‌هاست. حرکت از مدل فعلی به سمت خرید راهبردی خدمات سلامت می‌تواند با نظارت بر کیفیت و ضرورت خدمات، از هدررفت منابع بیمه‌ای جلوگیری کند.

جمع‌بندی و نتیجه‌گیری

در نهایت، کاهش هزینه‌های درمان تنها با افزایش صوری درصد پوشش بیمه‌ای محقق نمی‌شود. برای ایجاد امنیت مالی واقعی، سیاست‌گذاران باید به دنبال اصلاح ساختار پرداخت مطالبات، همگام‌سازی تعرفه‌ها با قیمت واقعی دارو و تضمین دسترسی واقعی بیمه‌شدگان به مراکز طرف قرارداد باشند.