بازطراحی معماری شبکه بانکی؛ پاسخ بانک مرکزی به حملات سایبری

رئیس کل بانک مرکزی در جریان نشست علنی مجلس، ضمن پذیرش مسئولیت اختلالات اخیر در سامانه‌های پرداخت، از شهروندان عذرخواهی کرد و بر ضرورت بازطراحی معماری شبکه بانکی با رویکرد مقابله با حملات سایبری تأکید نمود.

بحران زیرساخت‌های بانکی و تهدیدات سایبری

عبدالناصر همتی، رئیس بانک مرکزی، در نشست بررسی گزارش کمیسیون اقتصادی مجلس، شبکه بانکی را یکی از حساس‌ترین زیرساخت‌های امنیتی کشور توصیف کرد. وی با اذعان به بروز اختلال در عملکرد برخی از بانک‌ها، اعلام کرد که فرآیند بررسی خسارات مالی وارده به کاربران به دقت در حال انجام است و در صورت اثبات آسیب، جبران خسارت کاربران پیگیری خواهد شد.

بر اساس آمارهای ارائه شده، حجم تراکنش‌ها نشان‌دهنده اهمیت حیاتی این شبکه است:

همتی خاطرنشان کرد که هدف مهاجمان تنها از کار انداختن سامانه‌ها نیست، بلکه هدف اصلی آن‌ها تهدید سلامت اطلاعات اقتصادی و ایجاد اختلال در تداوم فعالیت‌های کلان کشور است.

استراتژی جدید برای افزایش تاب‌آوری شبکه

برنامه جدید بانک مرکزی برای مقابله با این تهدیدات، بر پایه تغییر پارادایم از «عدم وقوع حمله» به «آمادگی برای وقوع حمله» استوار است. محورهای اصلی این برنامه شامل موارد زیر می‌باشد:

• بازطراحی معماری شبکه: ایجاد ساختاری که در صورت آسیب دیدن یک بخش، کل سیستم دچار فروپاشی نشود.
• کاهش نقاط شکست واحد: جلوگیری از وابستگی چندین بانک به یک تأمین‌کننده یا زیرساخت مشترک.
• رتبه‌بندی بانک‌ها: ارزیابی میزان تاب‌آوری سایبری و پدافند غیرعامل در هر بانک.
• توسعه ظرفیت‌های جایگزین: ایجاد مراکز داده مستقل و تقویت بانک‌های معین.

"تجربه اخیر نشان داد که داشتن سایت پشتیبان به تنهایی کافی نیست؛ زیرساخت‌های جایگزین باید مستقل، امن و به‌طور مستمر آزموده شوند."

نقش کیف پول‌های دیجیتال و ابزارهای جایگزین

در راستای تنوع بخشیدن به روش‌های انتقال پول، رئیس بانک مرکزی به گسترش استفاده از کیف پول‌های دیجیتال و کدهای USSD اشاره کرد. وی اعلام کرد که در حال حاضر حدود ۹۰ میلیون کیف پول ایجاد شده که ۸۸ میلیون نفر از جمعیت کشور از آن استفاده می‌کنند.

وی تأکید کرد که این ابزارها قرار نیست جایگزین خدمات بانکی سنتی شوند، بلکه هدف از آن‌ها ایجاد یکپارچگی و فراهم آوردن مسیرهای جایگزین در زمان وقوع حملات به بخش‌های اصلی است.

جمع‌بندی و چشم‌انداز آینده

بازطراحی معماری شبکه بانکی تنها یک اقدام فنی نیست، بلکه ضرورتی برای حفظ اعتماد عمومی و پایداری سیستم مالی در برابر حملات فرامرزی است. رئیس بانک مرکزی در پایان با عذرخواهی از مردم و نهادهای فناوری اطلاعات بانک‌های ملی، صادرات و تجارت، تأکید کرد که بازگشت اعتماد تنها از طریق نمایش عملکرد پایدار در شرایط بحرانی میسر خواهد بود.