بقایی: عادی‌سازی قانون‌شکنی بزرگ‌ترین تهدید برای صلح و امنیت جهانی است

اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه، در پیامی به مناسبت سالروز آغاز جنگ جهانی دوم، نسبت به پیامدهای جبران‌ناپذیر عادی‌سازی نقض قوانین بین‌المللی هشدار داد و آن را عامل اصلی بی‌ثباتی در نظم جهانی دانست.

هشدار درباره تهدیدهای صلح و امنیت بین‌المللی

به مناسبت هشتاد و هفتمین سالگرد شروع جنگ جهانی دوم در اول سپتامبر ۱۹۳۹، سخنگوی وزارت امور خارجه با تأکید بر ضرورت عبرت‌گیری از تاریخ، خاطرنشان کرد که عادی‌سازی قانون‌شکنی اکنون به بزرگ‌ترین چالش پیش روی صلح جهانی تبدیل شده است.

وی با اشاره به ریشه‌های تاریخی درگیری‌ها افزود که جنگ‌ها ناگهانی رخ نمی‌دهند؛ بلکه پیش از شلیک نخستین گلوله، تجاوز به مرزها و نقض هنجارهای بین‌المللی به امری عادی بدل می‌شود. از دیدگاه وی، جنگ زمانی آغاز شد که «استثناها» به‌تدریج جایگزین «قواعد» شدند.

نقد استانداردهای دوگانه و نقش ایالات متحده

بقائی در تحلیل وضعیت فعلی جهان، به تضاد میان شعارهای اروپایی و واقعیت‌های میدانی اشاره کرد. او معتقد است اعتبار نظم مبتنی بر قواعد تنها زمانی حفظ می‌شود که قوانین برای تمامی کشورها، فارغ از قدرت یا جایگاه ژئوپلیتیکی، به شکلی یکسان اجرا شود.

"وقتی قانون به‌صورت گزینشی اجرا شود، نمی‌توان انتظار داشت دیگران نظم بین‌المللی را جدی بگیرند."

وی با انتقاد از عملکرد ایالات متحده تصریح کرد که این کشور با وجود نقش تاریخی در شکل‌گیری نظم پس از سال ۱۹۴۵، بارها با نادیده گرفتن حاکمیت کشورها و استفاده ابزاری از سازمان ملل، نشان داده است که منافع خود را بر اصول بنیادین مقدم می‌سازد.

تحلیل جموداندیشی در سیاست جهانی

در بخش دیگری از این پیام، سخنگوی وزارت خارجه با استناد به نظریات باربارا تاکمن، به بررسی خطرات ذهنی در تصمیم‌گیری‌های سیاسی پرداخت. او مفهوم «ذهنیت جموداندیش» را مطرح کرد که در آن تصمیم‌گیرندگان به دلیل وابستگی به پیش‌فرض‌های قدیمی، از دیدن واقعیت‌های متناقض باز می‌مانند.

به گفته وی، این نوع حماقت سیاسی منجر به دنبال کردن سیاست‌هایی می‌شود که برخلاف منافع واقعی کشورهاست، حتی زمانی که گزینه‌های عملی و جایگزین در دسترس هستند.

نتیجه‌گیری

در نهایت، پیام بقائی بر این نکته تأکید داشت که خطر اصلی جهان امروز تنها در خودِ نقض قوانین نیست، بلکه در عادی شدن این رفتارها نهفته است که می‌تواند زیربنای نظم بین‌المللی را از بین ببرد.