افزایش حضور زنان میانسال در پاتوق‌های مواد مخدر؛ فقر و اعتیاد چگونه آن‌ها را به بی‌خانمانی می‌کشاند؟

بر اساس مشاهدات مددکاران اجتماعی، پاتوق‌های مواد مخدر در حاشیه شهرها شاهد تغییر الگوی جدیدی هستند؛ ورود گسترده زنان میانسال که پیش از این زندگی عادی و مادی داشتند، اکنون به دلیل فشارهای اقتصادی شدید، به سمت اعتیاد و بی‌خانمانی سوق داده شده‌اند.

چرخه سقوط: از خرید مواد تا زندگی در خودرو

مددکاران اجتماعی گزارش می‌دهند که بسیاری از این زنان، ابتدا تنها با هدف تهیه مواد مخدر با خودروهای شخصی خود به مناطق دورافتاده و بیابانی می‌آیند. این افراد معمولاً در ابتدا ظاهر سالمی دارند، اما روند سقوط آن‌ها بسیار سریع است:

• مرحله اول: ورود به پاتوق صرفاً جهت خرید مواد مخدر با خودروی شخصی.
• مرحله دوم: از دست دادن مسکن و تبدیل شدن خودرو به محل زندگی (ماشین‌خوابی).
• مرحله سوم: از دست دادن خودرو، مدارک هویتی و در نهایت فروپاشی کامل سلامت و ظاهر.

این روند که گاهی تنها در چند هفته رخ می‌دهد، نشان‌دهنده شدت بالای آسیب‌های اجتماعی در دوران پس از جنگ است.

نقش فقر و نبود حمایت‌های اجتماعی در بحران اعتیاد زنان

سپیده علیزاده، فعال حوزه کاهش آسیب، معتقد است که برخلاف گذشته که بیشتر دختران جوان در این پاتوق‌ها دیده می‌شدند، اکنون با گروهی از زنان میانسال مواجه هستیم که خانواده و فرزند داشته‌اند. فشار اقتصادی و ناتوانی در تأمین هزینه‌های مسکن، عامل اصلی کشاندن این زنان به سمت پاتوق‌هاست.

"بسیاری از این زنان حتی مصرف‌کننده مواد نبوده‌اند، اما نبود سرپناه امن و فقر، آن‌ها را به سمت فضایی سوق داده که در آن با شیب تند اعتیاد و خشونت روبه‌رو می‌شوند."

علاوه بر این، پراکنده‌شدن پاتوق‌ها به نقاط دورافتاده‌تر، دسترسی به خدمات حمایتی را دشوارتر کرده و امنیت زنان را در برابر سرقت و سوءاستفاده به شدت کاهش داده است.

چالش‌های درمان و زمان طلایی بازگشت

یکی از بزرگ‌ترین موانع در مسیر بهبود، از دست رفتن زمان طلایی تصمیم برای ترک است. نبود سازوکارهای حمایتی سریع و هزینه‌های بالای درمان، باعث می‌شود فردی که قصد کمک‌طلبی دارد، دوباره به چرخه مصرف و آسیب بازگردد. همچنین، آسیب‌های جسمی مانند از دست دادن دندان‌ها، باعث تخریب چهره و کاهش انگیزه این زنان برای بازگشت به جامعه می‌شود.