دیدار محدود شی جین‌پینگ و مسعود پزشکیان؛ تلاش پکن برای حفظ فاصله از تهران

ریاست‌جمهور چین، شی جین‌پینگ، در دیداری بسیار کوتاه و با برخورد دیپلماتیک محدود، با همتای ایرانی خود، مسعود پزشکیان، در حاشیه اجلاس سازمان همکاری شانگهای دیدار کرد. این رویداد در حالی انجام شد که پکن تلاش می‌کند پیش از سفر برنامه‌ریزی شده به واشینگتن و دیدار با دونالد ترامپ، از نمایش نزدیکی بیش از حد به تهران خودداری کند.

استراتژی مدیریت فاصله در سیاست خارجی چین

دیدار چند دقیقه‌ای دو رهبر در اجلاس سازمان همکاری شانگهای در قرقیزستان، نشان‌دهنده رویکرد محاسبه‌گرانه پکن است. در حالی که رسانه‌های دولتی ایران از تقویت روابط دو جانبر داشته‌اند، رسانه‌های رسمی چین از پوشش این دیدار خودداری کردند؛ موضوعی که برخلاف برخورد آن‌ها با سایر رهبران جهان، به چشم می‌آید.

تحلیلگران معتقدند چین در حال مدیریت دقیق تصویر عمومی خود است. پکن می‌کوشد بدون قطع روابط استراتژیک با تهران، سیگنالی مبنی بر حمایت نظامی یا سیاسی مستقیم از ایران به ایالات متحده مخابره نکند، به‌ویژه در شرایطی که تنش‌های تجاری و سیاسی میان واشینگتن و پکن در اوج قرار دارد.

موضع سازمان همکاری شانگهای در قبال ایران

در جریان این اجلاس، رهبران بلوک شانگهای در بیانیه‌ای مشترک، حملات نظامی انجام شده علیه ایران را محکوم کردند. با این حال، این بیانیه شامل تعهدات عملیاتی یا حمایت‌های اقتصادی مشخصی نبود.

• حق توسعه صلح‌آمیز: حمایت از حق کشورهای عضو برای توسعه انرژی هسته‌ای غیرنظامی.
• تعهد به معاهدات: تاکید بر رعایت معاهده منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای.
• موضع بی‌طرفانه: پرهیز از ورود به تعهدات نظامی مستقیم در منطقه.

تنش‌های اقتصادی و فشار بر مسیرهای انرژی

علاوه بر مسائل سیاسی، ابعاد اقتصادی نیز بر روابط چین و ایران سایه افکنده است. چین به عنوان بزرگترین خریدار نفت ایران شناخته می‌شود، اما حجم جریان نفت از طریق تنگه هرمز پس از آغاز درگیری‌ها به شدت کاهش یافته است.

پکن با کاهش واردات نفت از ایران و تکیه بر ذخایر عظیم خود، نشانه‌هایی از عدم رضایت از شرایط کنونی منطقه را بروز داده است. این موضوع می‌تواند بازتابی از فشار دولت آمریکا بر چین برای مقابله با مازاد تجاری و نفوذ پکن در جنوب جهانی باشد.

در نهایت، دیدار شی جین‌پینگ و مسعود پزشکیان نشان داد که پکن همچنان درهای دیپلماسی را به روی تهران باز نگه داشته است، اما با احتیاطی مضاعف که هدف اصلی آن حفظ تعادل در روابط با ایالات متحده و مدیریت بحران‌های منطقه‌ای است.