زایلیتول؛ شیرین‌کننده محبوب با خطر افزایش سکته و حمله قلبی

تحقیقات علمی جدید از ارتباط نگران‌کننده میان مصرف بیش از حد زایلیتول، یک شیرین‌کننده پرکاربرد، و افزایش احتمال بروز حوادث جدی قلبی‌عروقی خبر می‌دهند. این ماده که اغلب به عنوان جایگزین سالم قند در محصولات مختلف شناخته می‌شود، می‌تواند خطرات پنهانی برای سلامت قلب داشته باشد.

زایلیتول چیست و چرا در محصولات غذایی یافت می‌شود؟

زایلیتول (Xylitol) نوعی الکل قند است که در مقادیر بسیار ناچیز در طبیعت وجود دارد، اما در صنایع غذایی به میزان هزار برابر بیشتر از منابع طبیعی، برای شیرین کردن محصولات استفاده می‌شود. این ماده به دلیل کالری پایین، در طیف گسترده‌ای از محصولات از جمله زیر یافت می‌شود:

• آدامس و محصولات مرتبط با سلامت دهان
• خمیردندان‌ها
• مربا، ماست و بستنی‌ها
• نوشیدنی‌های رژیمی

یافته‌های تکان‌دهنده در مطالعه بزرگ قلبی‌عروقی

در بزرگ‌ترین مطالعه انجام‌شده در این زمینه که در کنگره انجمن متخصصان قلب اروپا (ESC) ارائه شد، بیش از ۱۷ هزار شرکت‌کننده مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج نشان داد که افرادی با بالاترین سطح زایلیتول در خون، با ریسک بسیار بالاتری روبرو هستند.

بر اساس داده‌های منتشر شده، این افراد در بازه زمانی شش ساله، ۵۷ درصد بیشتر از سایر افراد در معرض خطر مرگ، حمله قلبی یا سکته مغزی قرار داشتند. نکته قابل توجه این است که حتی با گذشت ۳۰ سال، احتمال بروز این حوادث همچنان ۱۸ درصد بالاتر از حالت عادی باقی می‌ماند.

"پژوهش‌های پیشین نشان داده‌اند که زایلیتول می‌تواند توانایی پلاکت‌ها را برای تشکیل لخته خون افزایش دهد، که این خود زمینه‌ساز حوادث قلبی است."

رابطه دوز مصرف و سلامت قلب

تحلیل محققان نشان می‌دهد که رابطه میان میزان این شیرین‌کننده و بروز بیماری، یک رابطه وابسته به دوز است؛ به این معنا که هرچه سطح زایلیتول در خون بالاتر باشد، احتمال وقوع حوادث قلبی‌عروقی نیز افزایش می‌یابد. این خطر با فاکتورهایی مانند سن، جنسیت، فشار خون یا دیابت تفاوت چندانی ندارد و به طور مستقل عمل می‌کند.

بسیاری از مصرف‌کنندگان به این دلیل به سراغ این ماده می‌روند که تصور می‌کنند جایگزینی سالم‌تر برای قند است، اما یافته‌های جدید این تصور را به چالش می‌کشد.

نتیجه‌گیری و توصیه‌های پزشکی

اگرچه این مطالعه از نوع مشاهده‌ای است و رابطه علّی قطعی را ثابت نمی‌کند، اما هشدار جدی متخصصان تغذیه را به همراه دارد. توصیه می‌شود در مصرف محصولات فرآوری‌شده که حاوی شیرین‌کننده‌های مصنوعی یا مقادیر بالای قند و نمک هستند، بسیار احتیاط شود. حفظ تعادل در تغذیه، بهترین راه برای پیشگیری از عوارض بلندمدت قلبی است.