بررسی جهانی مصرف دخانیات؛ از نرخ بالای سیگاری‌ها در نائورو تا بحران سلامت در ایران

گزارش‌های جدید سازمان جهانی بهداشت نشان می‌دهد که مصرف دخانیات همچنان یکی از بزرگ‌ترین تهدیدهای سلامت عمومی در سطح جهان است که سالانه جان میلیون‌ها انسان را هدف قرار می‌دهد. این بحرانی که فراتر از یک عادت ساده است، ابعاد اقتصادی و اجتماعی گسترده‌ای را در جوامع مختلف ایجاد کرده است.

آمار جهانی و کشورهای پرخطر مصرف سیگار

طبق داده‌های منتشر شده، دخانیات عامل اصلی بسیاری از بیماری‌های غیرقابل پیشگیری از جمله سرطان‌های ریه و دهان، بیماری‌های قلبی و سکته‌های مغزی است. در حالی که در برخی مناطق مانند بریتانیا شاهد کاهش نرخ مصرف هستیم، در نقاط دیگر جهان وضعیت نگران‌کننده است.

بر اساس آمارهای جهانی، نرخ مصرف در کشورهای جنوب‌شرق آسیا و منطقه بالکان در بالاترین سطح قرار دارد. در ادامه، فهرستی از ۱۰ کشور با بیشترین میزان استعمال دخانیات آورده شده است:

نکته قابل توجه: در بسیاری از این کشورها، مانند اندونزی، تفاوت فاحشی میان نرخ مصرف در مردان و زنان مشاهده می‌شود.

وضعیت مصرف دخانیات در ایران؛ چالش‌های سلامت و اقتصاد

در داخل کشور نیز مصرف دخانیات با چالش‌های جدی روبروست. اگرچه برخی داده‌ها نشان‌دهنده روند نزولی در سال‌های گذشته بوده، اما آمارهای جدید از افزایش نگران‌کننده در گروه‌های سنی جوان‌تر خبر می‌دهند.

«میزان مصرف دخانیات در میان دختران ۱۳ تا ۱۵ ساله نسبت به سال‌های گذشته رشد بسیار چشمگیری داشته است که نشان‌دهنده نفوذ تبلیغات صنعت دخانیات در میان نوجوانان است.»

از منظر اقتصادی، خسارت‌های ناشی از این پدیده در ایران بسیار سنگین است. برآوردها نشان می‌دهند که گردش مالی این حوزه سالانه ۶۰ هزار میلیارد تومان است، اما این رقم تنها بخشی از آسیب است؛ چرا که خسارت مستقیم به بخش سلامت کشور نیز به رقم‌های مشابه می‌رسد.

• مرگ‌ومیر: سالانه حدود ۶۰ هزار نفر در ایران بر اثر دخانیات جان خود را از دست می‌دهند.
• خسارت مالی: مجموع زیان‌های اقتصادی و هزینه‌های درمانی حدود ۱۲۰ هزار میلیارد تومان برآورد می‌شود.
• مصرف تنباکو: سالانه ۷۳ میلیارد نخ سیگار در کشور مصرف می‌شود.

ضرورت مداخلات سیاست‌گذاری

کارشناسان بر این باورند که برای مقابله با این بحران، تنها آموزش کافی نیست. اعمال مالیات‌های مؤثر بر محصولات دخانیاتی و محدود کردن شدید تبلیغات، از جمله اقداماتی است که می‌تواند روند مصرف را تغییر دهد. همچنین کنترل قاچاق تنباکو و مدیریت واردات، از دیگر ضرورت‌های کاهش آسیب‌های اجتماعی و اقتصادی است.

در نهایت، مقابله با ترفندهای صنعت دخانیات و تمرکز بر سلامت نسل جوان، کلید اصلی در کاهش پیامدهای زیان‌بار مصرف دخانیات در جامعه خواهد بود.