چشمه تووه؛ زیستگاه مهم زیرزمینی ایران و جهان با گونه‌های جدید

یافته‌های زیست‌شناختی اخیر در چشمه تووه واقع در شمال استان خوزستان، این منطقه را به یکی از استراتژیک‌ترین و غنی‌ترین زیستگاه‌های زیرزمینی در سطح ایران و جهان تبدیل کرده است.

تنوع زیستی بی‌نظیر در چشمه تووه

یاسر فاطمی، از اعضای هیئت علمی پژوهشگاه ملی اقیانوس‌شناسی و علوم جوی، با اشاره به اهمیت این اکتشافات اعلام کرد که چشمه تووه با دارا بودن گونه‌های منحصربه‌فرد، جایگاه ویژه‌ای در اکوسیستم‌های زیرزمینی پیدا کرده است.

بر اساس مستندات علمی، این منطقه شامل گونه‌های زیر است:

• سه گونه مختلف از ماهیان کور که از حیوانات بسیار حساس به تغییرات محیطی هستند.
• دو گونه جدید از شکم‌پایان زیرزمینی شامل Iranobelgrandia persica و Pseudamnicola stygopersica.
• یک جنس جدید با نام علمی Iranobelgrandia که برای نخستین بار معرفی شده است.

تاریخچه اکتشافات و ثبت در بانک جهانی ژن

مطالعات در این منطقه از تابستان سال ۱۳۹۸ آغاز شد و با همکاری پژوهشگران بین‌المللی از کشورهای اسلوونی، لهستان و بلژیک، نتایج شگفت‌انگیزی به همراه داشت. یکی از دستاوردهای مهم این تحقیقات، ثبت اطلاعات مولکولی گونه‌های کشف شده در بانک جهانی ژن بوده است.

"حضور گونه‌های نادر مانند Eidinemacheilus smithi در این چشمه، نشان‌دهنده پتانسیل بالای این زیستگاه برای کشف رازهای زیستی ناشناخته است."

این زنجیره اکتشافات، از شناسایی گونه‌های جدید جورپای زیرزمینی تا معرفی ماهیان کور نادر، اعتبار علمی این منطقه را در جوامع پژوهشی جهان دوچندان کرده است.

ضرورت حفاظت و ثبت به عنوان اثر طبیعی ملی

با توجه به حساسیت بالای اکوسیستم چشمه تووه، کارشناسان بر لزوم اقدامات فوری تأکید دارند. این زیستگاه در برابر فعالیت‌های انسانی و تخریب‌های محیطی بسیار آسیب‌پذیر است.

مطالبات اصلی پژوهشگران شامل موارد زیر است:

1. ثبت رسمی چشمه به عنوان یک اثر طبیعی ملی.
2. استقرار محیط‌بان جهت نظارت بر حریم چشمه.
3. اجرای پروتکل‌های حفاظتی برای جلوگیری از دست‌اندازی به گونه‌های بومی.

در نهایت، حفاظت از این گنجینه زیستی تنها راه تضمین بقای گونه‌های منحصربه‌فردی است که میلیون‌ها سال در تاریکی زیرزمینی تکامل یافته‌اند.