تنش میان روسیه و ارمنستان؛ پیامدهای پیوستن ایروان به اتحادیه اروپا

تنش‌های دیپلماتیک میان روسیه و ارمنستان به اوج خود رسیده است؛ جایی که ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، به صراحت نسبت به پیامدهای اقتصادی تلاش ایروان برای نزدیکی به غرب هشدار داد. این در حالی است که ارمنستان با تصویب قوانین جدید، مسیر خود را به سمت اتحادیه اروپا تغییر داده است.

تقابل پوتین و پاشینیان در اجلاس سازمان همکاری شانگهای

در حاشیه نشست سازمان همکاری شانگهای در قرقیزستان، دیدار تنش‌زای پوتین با نیکول پاشینیان، نخست‌وزیر ارمنستان، نکات مهمی را برجسته کرد. پوتین تأکید کرد که اگر ارمنستان تصمیم به پیوستن به اتحادیه اروپا بگیرد، این اقدام عملاً به معنای خروج از اتحادیه اقتصادی اوراسیا (EEU) خواهد بود.

رئیس‌جمهور روسیه تصریح کرد که اگرچه حق حاکمیت ارمنستان برای تعیین مسیر توسعه خود محفوظ است، اما این تصمیم می‌تواند روابط تجاری دوسویه را مختل کرده و مزایای اقتصادی ارمنستان در بازار اوراسیا را از بین ببرد.

ریشه‌های بحران: از ناگورنو-قره‌باخ تا چرخش به غرب

روابط دو کشور که زمانی از نزدیک‌ترین متحدان بودند، پس از وقایع سال ۲۰۲۳ در منطقه ناگورنو-قره‌باخ دچار گسست شد. عدم مداخله نظامی روسیه در درگیری‌های اخیر، نقطه عطفی بود که باعث شد ایروان به دنبال یافتن امنیت و حمایت اقتصادی در قالب اتحادیه اروپا باشد.

تحلیلگران معتقدند مسکو اکنون با استفاده از ابزارهای اقتصادی، از جمله تهدید به قطع گاز و محصولات نفتی، سعی در بازگرداندن ارمنستان به حوزه نفوذ خود دارد. در مقابل، اتحادیه اروپا نیز با وعده حمایت‌های مالی، از جمله بسته‌های کمک اقتصادی، در تلاش است تا فشارها بر ایروان را خنثی کند.

چالش‌های حقوقی و آینده سیاسی ارمنستان

نیکول پاشینیان در پاسخ به فشارهای مسکو تأکید کرده است که تلاش برای پیوستن به اتحادیه اروپا، به معنای نقض تعهدات ارمنستان در قبال اتحادیه اقتصادی اوراسیا نیست. او اعلام کرد که دولت ارمنستان تنها گزینه‌های مختلف را پیش روی مردم قرار داده است.

در جدول زیر، وضعیت فعلی دو بلوک اقتصادی برای ارمنستان مشخص شده است:

در نهایت، ارمنستان در میان یک تنگنای ژئوپلیتیک قرار گرفته است؛ جایی که باید میان وابستگی اقتصادی به روسیه و آرمان‌های سیاسی خود برای پیوستن به اتحادیه اروپا، تعادلی دشوار برقرار کند.