بحران تنگه هرمز؛ تلاش اقتصادهای آسیایی برای تأمین امنیت انرژی و ذخیره‌سازی نفت

بحران در تنگه هرمز و درگیری‌های نظامی در خاورمیانه، اقتصاد آسیا را با چالش‌های بی‌سابقه‌ای روبه‌رو کرده است. در پی کاهش جریان نفت و گاز از طریق این گلوگاه حیاتی، کشورهای آسیایی اکنون در یک رقابت گسترده برای افزایش ظرفیت ذخیره‌سازی انرژی و کاهش وابستگی به مسیرهای پرخطر قرار گرفته‌اند.

تلاش برای امنیت انرژی در برابر بی‌ثباتی‌های ژئوپلیتیک

پس از آغاز درگیری‌های میان ایالات متحده، اسرائیل و ایران، اقتصادهای آسیایی که به شدت به نفت و گاز خلیج فارس وابسته هستند، با شوک قیمتی و کمبود منابع مواجه شدند. این وضعیت باعث شد تا کشورها از سیاست‌های محدودیت مصرف سوخت و تغییر الگوهای کاری استفاده کنند.

تحلیلگران معتقدند این بحران منجر به دو نوع سرمایه‌گذاری متفاوت شده است: نخست، ساخت زیرساخت‌هایی برای دور زدن ریسک‌های سیاسی و دوم، توسعه زیرساخت‌هایی که نیاز به واردات سوخت را به حداقل می‌رساند. هدف نهایی، کاهش مواجهه با نقاط گلوگاهی مانند تنگه هرمز است.

نقش پیشرو ژاپن و استراتژی‌های ذخیره‌سازی در جنوب شرق آسیا

ژاپن با برخورداری از یکی از بزرگترین ذخایر استراتژیک نفت در جهان، توانسته است بهتر از سایر اقتصادها با این بحران مقابله کند. توکیو اکنون قصد دارد تجربیات خود را به همسایگانش در جنوب شرق آسیا نیز منتقل کند.

• ابتکار POWERR Asia: طرح ۱۰ میلیارد دلاری ژاپن برای کمک به کشورهای منطقه در تامین و ذخیره محصولات نفتی.
• وضعیت ذخایر در ویتنام: در اوایل بحران، ذخایر ملی این کشور تنها برای ۵ تا ۷ روز کفایت می‌کرد.
• تلاش‌های تایلند و فیلیپین: ایجاد ذخایر استراتژیک دولتی برای مقابله با نوسانات بازار.

تغییر رویکرد قدرت‌های بزرگ: هند و چین

در جنوب آسیا، هند با بازنگری در ذخایر استراتژیک خود، برنامه‌ریزی برای ساخت ذخایر جدید شامل ۱۳ میلیون بشکه نفت در جنوب این کشور را آغاز کرده است. این اقدام بخشی از استراتژی گسترش ظرفیت‌های ذخیره‌سازی ملی است.

از سوی دیگر، چین به عنوان دومین مصرف‌کننده بزرگ نفت جهان، با تمرکز بر برنامه پنج‌ساله جدید خود، در حال تسریع در ساخت خطوط لوله و توسعه ذخایر گاز طبیعی مایع (LNG) است. پروژه‌های عظیم زیرساختی چین، از جمله ساخت ۹ هزار کیلومتر خط لوله داخلی، نشان‌دهنده عزم این کشور برای تضمین امنیت انرژی در برابر ناپایداری‌های منطقه‌ای است.

همکاری‌های مستقیم با تأمین‌کنندگان خلیج فارس

بسیاری از اقتصادهای بزرگ مانند کره جنوبی، سنگاپور و ژاپن در حال گسترش همکاری‌های خود برای استقرار ذخایر نفت در نزدیکی سواحل خود هستند. این شامل قراردادهای مستقیم با شرکت‌هایی نظیر ADNOC امارات است که در حال افزایش ظرفیت ذخیره‌سازی خود در هند و سایر نقاط منطقه هستند.

«دیگر کافی نیست که بپرسیم بشکه بعدی از کجا می‌آید؛ باید بپرسیم چگونه به مقصد می‌رسد و چقدر می‌توانیم بدون آن فعالیت کنیم.»

در نهایت، روند کلی در آسیا نشان می‌دهد که امنیت انرژی تنها با تأمین منابع، بلکه با مدیریت مسیرهای انتقال و افزایش ظرفیت‌های ذخیره‌سازی در مناطق امن، محقق خواهد شد.