در جریان بیست‌ونهمین دوره نمایشگاه الکامپ، فعالان حوزه فناوری از وضعیت بحرانی تجارت الکترونیک ایران سخن گفتند. آن‌ها معتقدند با وجود بلوغ زیرساخت‌های فنی، قوانین ناکارآمد و نبود اعتماد نهادی، این اکوسیستم همچنان در جای خود متوقف شده است.

تجارت الکترونیک ایران؛ اکوسیستمی بالغ اما با رشد محدود

نیما قاضی، رئیس انجمن تجارت الکترونیک، در توصیفی تکان‌دهنده، وضعیت بازار آنلاین کشور را به یک «کوتوله بالغ» تشبیه کرد. به گفته او، این حوزه از نظر فنی با بیزینس‌های پیشرو جهانی قابل مقایسه است، اما سهم آن از کل اقتصاد ایران بسیار ناچیز باقی مانده است.

مسعود شاهمرادی نیز با اشاره به تکامل زنجیره تأمین و لجستیک، تأکید کرد که اگرچه زیرساخت‌های لازم فراهم شده، اما شکاف میان ایران و کشورهای پیشرو همچنان عمیق است.

«تجارت الکترونیک در ایران شبیه به یک کوتوله بالغ است؛ به بلوغ رسیده اما رشدش متوقف شده است.» — نیما قاضی

سلطه تجارت اجتماعی و چالش‌های رگولاتوری

یکی از عجیب‌ترین آمارهای مطرح شده در این پنل، سهم بالای پلتفرم‌های غیررسمی بود. در حالی که در سطح جهان تجارت اجتماعی حدود ۱۵ تا ۲۰ درصد بازار را در اختیار دارد، در ایران این رقم به ۵۰ درصد رسیده است.

بخش بزرگی از این حجم معاملات در اینستاگرام انجام می‌شود. کارشناسان معتقدند سخت‌گیری‌های بیش از حد نهادهای ناظر و محدودیت‌های درگاه‌های پرداخت، کسب‌وکارهای رسمی را به سمت پلتفرم‌های اجتماعی و غیررسمی سوق داده است.

نقش اعتماد و شفافیت در آینده اقتصاد دیجیتال

مجتبی قاسمی، دبیر هیأت مقررات‌زدایی، بر اهمیت اعتماد نهادی تأکید کرد. او معتقد است اقتصاد دیجیتال برخلاف اقتصاد سنتی، تنها با اعتماد به اشخاص پیش نمی‌رود و نیازمند قوانین واحد و شفاف است.

از سوی دیگر، چالش شفافیت به عنوان یکی از بزرگ‌ترین موانع ذکر شد. قوانین فعلی، به‌ویژه در حوزه کالا و ارز، باعث شده‌اند که شفافیت به جای تسهیل‌گر، به چالشی برای پلتفرم‌های آنلاین تبدیل شود.

نتیجه‌گیری

برای رسیدن به سهم ایده‌آل (حدود ۱۲ درصد) از اقتصاد دیجیتال، اصلاح قوانین و کاهش موانع رگولاتوری ضروری است. تنها با ایجاد اعتماد نهادی و حمایت از فعالیت‌های شفاف، می‌توان از وضعیت فعلی خارج شد و رشد واقعی تجارت الکترونیک ایران را تجربه کرد.