تنش در تنگه هرمز؛ تناقض میان ادعای کنترل آمریکا و داده‌های ردیابی کشتی‌ها

در حالی که تنش‌های نظامی میان ایالات متحده و ایران به اوج خود رسیده است، ادعاهای متناقض درباره میزان کنترل بر تنگه هرمز و حجم تردد نفت از این مسیر حیاتی، فضای تحلیل‌های ژئوپلیتیک را تحت تأثیر قرار داده است. در حالی که واشینگتن بر باز بودن مسیر و امنیت عبور کشتی‌ها تأکید دارد، داده‌های ماهواره‌ای و ردیابی کشتی‌ها سناریوی متفاوتی را ترسیم می‌کنند.

شکاف میان ادعاهای رسمی آمریکا و واقعیت‌های آماری

مقامات آمریکایی اخیراً مدعی شده‌اند که امنیت عبور از تنگه هرمز به طرز چشمگیری بهبود یافته است. بر اساس اظهارات مقامات واشینگتن، روزهای اخیر شاهد رکورد جدیدی در تردد تجاری بوده‌ایم؛ به طوری که ادعا شده در یک روز خاص، حدود ۴۰ فروند کشتی تجاری حامل ۱۸ میلیون بشکه نفت تحت اسکورت نظامی عبور کرده‌اند.

با این حال، بررسی داده‌های شرکت‌های تحلیل دریایی مانند Kpler و Lloyd’s List، این اعداد را به شدت زیر سوال می‌برد. آمارهای ثبت شده نشان می‌دهد که میانگین تردد روزانه بسیار کمتر از رقم اعلامی آمریکا بوده است:

موضع ایران و چالش‌های امنیت دریانوردی

در مقابل، ایران بر این باور است که کنترل کامل بر تنگه هرمز در اختیار نیروهای این کشور است. مقامات پارلمانی ایران ضمن تأیید عبور برخی شناورها، تأکید کرده‌اند که این مسیر تنها برای کشتی‌هایی که از کانال‌های تعیین‌شده و با مجوز قبلی استفاده می‌کنند، باز خواهد بود.

«دشمن موفق شده برخی کشتی‌ها را عبور دهد، اما نیروهای ما کنترل کامل تنگه را در اختیار دارند و اجازه باز شدن بی‌رویه آن را نخواهند داد.»

همچنین گزارش‌هایی از برخورد شناورهای نفتی با مین‌های دریایی در مسیرهای غیرمجاز منتشر شده است که نشان‌دهنده سطح بالای ریسک در این منطقه است. برخلاف ادعای فرماندهی سنتکام مبنی بر پاکسازی مسیرها از مین، مراکز مشترک اطلاعات دریایی همچنان سطح خطر را در تنگه هرمز «بسیار شدید» ارزیابی می‌کنند.

چرا آمارها با هم متفاوت است؟

کارشناسان حوزه لجستیک دریایی معتقدند این اختلاف می‌تواند ناشی از روش‌های متفاوت در شمارش باشد. احتمال می‌رود ایالات متحده در محاسبات خود، شناورهای کوچک، کشتی‌های پشتیبانی دریایی، قایق‌های ساحلی و حتی شناورهای غیرتجاری را نیز لحاظ کند که در داده‌های شرکت‌های ردیابی تجاری (که فقط کشتی‌های بالای ۱۰ هزار تن را محاسبه می‌کنند) دیده نمی‌شوند.

علاوه بر این، پدیده «عبور تاریک» یا خاموش کردن سیستم شناسایی خودکار (AIS) توسط برخی کشتی‌ها، باعث می‌شود که بخشی از ترددها در داده‌های عمومی ثبت نشود، اما از طریق سنسورهای پیشرفته نظامی قابل ردیابی باشد.

در نهایت، وضعیت تنگه هرمز همچنان به عنوان یکی از اصلی‌ترین نقاط تنش در درگیری‌های جاری باقی مانده است. در حالی که هر دو طرف تلاش می‌کنند نفوذ و کنترل خود را بر این مسیر استراتژیک به نمایش بگذارند، واقعیت‌های میدانی نشان‌دهنده مسیری پرریسک و با عدم قطعیت بالا برای تجارت جهانی نفت است.