بحران برق بنگلادش؛ فراتر از کمبود سوخت و در گیرودار بدهی‌های سنگین

ریشه‌های بحران؛ از آتش‌سوزی تا کمبود سوخت

در حالی که آتش‌سوزی در نیروگاه FSRU موهشخالی و کاهش دسترسی به سوخت‌های مایع به عنوان عوامل اصلی مطرح شده‌اند، تحلیل‌ها نشان می‌دهند که مشکل اصلی بسیار عمیق‌تر است. در شهر داکا، قطعی برق به یک امر روزمره تبدیل شده و در بسیاری از مناطق، شهروندان با ۵ تا ۶ ساعت تاریکی مداوم مواجه هستند.

بخش بزرگی از تولید برق این کشور (حدود ۶۰ تا ۶۵ درصد) وابسته به گاز طبیعی است. با این حال، عدم کشف میدان‌های گازی جدید از سال ۱۹۹۸ و کاهش تولید داخلی، این کشور را به شدت به سمت واردات گاز مایع (LNG) سوق داده است.

تغییر در ترکیب انرژی و وابستگی به واردات

در طول دو دهه گذشته، ساختار تولید انرژی در بنگلادش دچار تحول بنیادین شده است. بررسی تغییرات ظرفیت نصب‌شده نشان می‌دهد که کشور از وابستگی به گاز فاصله گرفته و به سمت منابع دیگر حرکت کرده است:

این تغییر ترکیب سوخت، در کنار افزایش سهم LNG وارداتی که اکنون ۲۵ درصد از عرضه گاز را تشکیل می‌دهد، امنیت انرژی را به شدت تضعیف کرده است.

بحران مالی و انباشت بدهی‌ها

یکی از گلوگاه‌های اصلی در بحران برق بنگلادش، وضعیت وخیم سلامت مالی بخش انرژی است. سازمان برق این کشور (BPDB) با چالش‌های زیر دست‌وپنجه نرم می‌کند:

• بدهی‌های کلان: انباشت بدهی به میزان ۴۴۰ میلیارد بات به تولیدکنندگان خصوصی و صادرکنندگان خارجی.
• هزینه‌های بالای واردات: افزایش قیمت خرید LNG از بازار نقدی که از حدود ۱۱ دلار به بیش از ۲۴ دلار در هر MMBTU رسیده است.
• ناکارآمدی سیستم: پرداخت هزینه ظرفیت به نیروگاه‌های بلااستفاده و تمدید قراردادهای نیروگاه‌های اجاره‌ای ناکارآمد.

"تمرکز صرف بر افزایش ظرفیت تولید، بدون توجه به سلامت مالی و امنیت تأمین سوخت، ساختار برق کشور را آسیب‌پذیر کرده است."

جمع‌بندی و چشم‌انداز آینده

در نهایت، آنچه بنگلادش را با بحران مواجه کرده، تنها کمبود سوخت نیست؛ بلکه ترکیبی از مدیریت نادرست ظرفیت، بدهی‌های سنگین و وابستگی به منابع انرژی وارداتی است. بدون اصلاح ساختار مالی و تضمین تأمین سوخت پایدار، بحران برق بنگلادش همچنان می‌تواند ثبات اقتصادی این کشور را تهدید کند.