نبرد هند و چین بر سر معادن مس و کبالت در آفریقا

رقابت میان دو قدرت بزرگ آسیایی، هند و چین، اکنون از بازارهای تولیدی به قلب منابع طبیعی قاره آفریقا کشیده شده است تا کنترل استراتژیک بر معادن مس و کبالت را به دست بگیرند.

در حالی که چین سال‌هاست زیرساخت‌های گسترده‌ای را در آفریقا بنا کرده، هند اکنون با بازگشت به میز مذاکرات در زامبیا، تلاش می‌کند تا امنیت زنجیره تأمین مواد اولیه خود را تضمین کند.

تلاش هند برای تامین امنیت مواد معدنی

هند در مسیر تبدیل شدن به یک قطب صنعتی در حوزه‌های انرژی‌های تجدیدپذیر، خودروهای برقی و شبکه برق، با کمبود شدید مس مواجه است. برآوردهای موجود نشان می‌دهد که این کشور تا سال ۲۰۴۷ ممکن است مجبور به تأمین بیش از ۹۰ درصد نیاز خود از منابع خارجی باشد.

به همین دلیل، دهلی‌نو اکنون بر روی معادن مس و کبالت در زامبیا و جمهوری دموکراتیک کنگو تمرکز کرده است. مذاکرات اخیر میان مقامات معدنی هند و زامبیا با هدف رفع موانع حقوقی برای اکتشاف در یک منطقه ۹ هزار کیلومتر مربعی انجام شده است.

«دسترسی به معادن آفریقا برای هند دیگر یک انتخاب سرمایه‌گذاری نیست، بلکه بخشی از استراتژی امنیت اقتصادی این کشور محسوب می‌شود.»

سلطه چین بر زنجیره ارزش در آفریقا

چین با رویکردی متفاوت، نه‌تنها مالکیت معادن، بلکه زیرساخت‌های حمل‌ونقل و فرآوری را نیز در اختیار گرفته است. در جمهوری دموکراتیک کنگو، از میان ۳۳ صادرکننده اصلی کبالت، ۲۴ شرکت چینی حضور دارند که این نشان‌دهنده نفوذ بی‌سابقه پکن در این منطقه است.

علاوه بر مالکیت، چین حلقه حیاتی فرآوری مواد خام را نیز کنترل می‌کند؛ به طوری که بخش عمده‌ای از کبالت استخراج شده از کنگو برای پالایش به کارخانه‌های چینی منتقل می‌شود.

نبرد بر سر مسیرهای ترانزیتی

رقابت قدرت‌ها تنها به تصاحب معادن محدود نمی‌شود، بلکه بر سر مسیرهای خروج محصولات نیز جریان دارد. چین از طریق احیای راه‌آهن تازارا، مسیرهای شرقی را به سمت اقیانوس هند تقویت می‌کند.

در مقابل، آمریکا و متحدانش با حمایت از کریدور لوبیتو در آنگولا، تلاش می‌کنند مسیرهای غربی را برای انتقال مواد معدنی به اقیانوس اطلس فراهم کنند. این رقابت، موقعیت چانه‌زنی کشورهای آفریقایی را در برابر خریداران بزرگ افزایش داده است.

نتیجه‌گیری نهایی

در حالی که هند همچنان در برابر شبکه گسترده و یکپارچه چین در آفریقا یک رقیب هم‌وزن به شمار نمی‌رود، ورود جدی این کشور به بازار معادن مس و کبالت نشان‌دهنده پایان دوران اتکای صرف به بازارهای آزاد است. آینده اقتصاد جهانی در گرو کنترل این منابع و مسیرهای انتقال آن‌ها خواهد بود.