نقش چین در اقتصاد ایران؛ چرا تحریم‌های ترامپ با مانع بزرگ روبروست؟

در حالی که دولت ترامپ با طرح جدید خود تلاش می‌کند شریان‌های مالی تهران را قطع کند، تحلیل‌ها نشان می‌دهند که نقش چین به عنوان بزرگ‌ترین شریک اقتصادی ایران، این کارزار را با چالشی بنیادین روبرو کرده است. بدون هدف قرار دادن پکن، فشار بر اقتصاد ایران عملاً با یک نقص اساسی مواجه خواهد بود.

شریان‌های حیاتی: نفت و سیستم‌های پرداخت غیردلار

برآوردها حاکی از آن است که بخش عظیمی از درآمدهای نفتی ایران، یعنی حدود ۹۰ درصد، از طریق شبکه‌های غیررسمی و ناوگان‌های سایه به مقصد چین هدایت می‌شود. این وابستگی تنها به حوزه انرژی محدود نمی‌شود، بلکه در بخش مالی نیز چین راهگشا است.

استفاده از سامانه پرداخت بین‌بانکی فرامرزی چین (CIPS) به جای سیستم‌های مبتنی بر دلار، حجم مبادلات را به شدت افزایش داده است. آمارها نشان می‌دهند که حجم این تراکنش‌ها از ۶۸۰ میلیارد یوان به ۷۹۰ میلیارد یوان رسیده است که نشان‌دهنده قدرت جایگزین پکن در برابر فشار واشنگتن است.

برگ‌های برنده پکن در برابر فشار ترامپ

چین با فعال‌سازی سیاست «قواعد مسدودکننده»، چارچوب حقوقی لازم برای مقابله با تحریم‌های آمریکا را فراهم کرده است. این مقررات، هرگونه همکاری با سیاست‌های واشنگتن علیه ایران را برای شرکت‌های چینی ممنوع می‌کند.

«پکن می‌داند که در صورت هدف قرار گرفتن شرکت‌های خود، می‌تواند با محدود کردن صادرات عناصر نادر خاکی، صنایع دفاعی و تولیدی آمریکا را با بحران جدی مواجه کند.»

علاوه بر این، تحلیلگران معتقدند واشنگتن از ترس انفجار نظام مالی جهانی و وقوع یک جنگ تجاری تمام‌عیام، در اعمال فشار مستقیم بر بانک‌های بزرگ چینی احتیاط می‌کند. این تردید در اراده آمریکا، فرصتی را برای تداوم برخی فعالیت‌های اقتصادی فراهم آورده است.

نتیجه‌گیری نهایی

در نهایت، موفقیت یا شکست کارزار فشار اقتصادی آمریکا بر ایران، به میزان توانایی این کشور در مدیریت تنش با چین بستگی دارد. تا زمانی که ترامپ از درگیر شدن در جنگ تجاری جدید و از دست دادن کنترل بر زنجیره تأمین عناصر نادر خاکی اجتناب کند، فشارهای اعمال شده بر ایران می‌تواند با محدودیت‌های جدی روبرو شود.