آلودگی هوا؛ بحران ناوگان فرسوده و کاهش کیفیت سوخت در ایران

چالش‌های بنیادین در مقابله با آلودگی هوا

مسئله آلودگی هوا در ایران تنها با ارتقای کیفیت سوخت قابل حل نیست و نیازمند بازنگری در ساختار ناوگان حمل‌ونقل و الگوهای مصرف است. بر اساس گزارش‌های کارشناسی، فرسودگی خودروها و افزایش بی‌رویه مصرف سوخت، نقش تعیین‌کننده‌ای در تشدید این بحران محیط زیستی ایفا می‌کنند.

ناوگان فرسوده؛ موتور محرک آلودگی

رئیس مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم هشدار می‌دهد که بیش از ۲۰ میلیون دستگاه خودروی فرسوده همچنان در جاده‌ها تردد می‌کنند. این خودروها با وجود عدم رعایت استانداردهای لازم، حداقل دو برابر خودروهای مدرن سوخت مصرف کرده و آلاینده‌های بیشتری منتشر می‌کنند.

«تمرکز صرف بر افزایش تولید بنزین، راهگشا نیست؛ ما باید به سمت کاهش مصرف و بهینه‌سازی ناوگان حرکت کنیم.»

علاوه بر خودروهای شخصی، ناوگان سنگین نیز وضعیت بحرانی دارد. در حال حاضر بیش از ۱۶ هزار کامیون و کشنده با قدمت بالای ۵۰ سال بدون محدودیت‌های جدی در چرخه تردد هستند که مصرف سوخت و میزان آلودگی آن‌ها بسیار چشمگیر است.

بحران کیفیت سوخت و عدد اکتان

اگرچه بنزین توزیعی در کلان‌شهرها عمدتاً مطابق استاندارد یورو۴ است، اما پارامترهای دیگری نظیر عدد اکتان همچنان نگران‌کننده هستند. بررسی‌ها نشان می‌دهد در برخی شهرها، عدد اکتان بنزین به سطوح پایین ۸۸ و ۸۹ رسیده است که مستقیماً بر کیفیت احتراق و افزایش آلایندگی اثر می‌گذارد.

راهکارهای نوسازی و کاهش مصرف

برای مقابله با این بحران، پیشنهاد می‌شود از سازوکارهایی مانند گواهی صرفه‌جویی برای تبدیل ناوگان پرپیمایش (مانند تاکسی‌ها و خودروهای پلتفرم‌های حمل‌ونقل آنلاین) به خودروهای برقی یا هیبریدی استفاده شود. این اقدام می‌تواند فشار بر تولید سوخت را کاهش داده و از خروج ارز نیز جلوگیری کند.

در نهایت، مدیریت بحران آلودگی هوا مستلزم حرکت از رویکرد «تأمین سوخت» به سمت رویکرد «مدیریت تقاضا و کاهش مصرف» است تا از هدر رفتن ثروت ملی و تشدید آلایندگی جلوگیری شود.