پشت‌پرده احتکار موبایل؛ چرا گوشی‌های موجود در انبارها فروخته نمی‌شوند؟

بسیاری از گوشی‌های موجود در انبارها که به اشتباه احتکار موبایل نامیده می‌شوند، در واقع به دلیل نبود کد شناسایی ساتا از چرخه عرضه خارج شده و در انبارها متوقف شده‌اند. این وضعیت در حالی رخ داده که قیمت تلفن‌های همراه با جهش‌های چشمگیری همراه بوده است.

ریشه بحران؛ از مصوبات گمرکی تا چالش کد ساتا

رضا عالیان، کارشناس و سخنگوی سابق انجمن تلفن همراه ایران، در گفتگو با رسانه‌ها اعلام کرد که ریشه این مشکل به مصوبات اسفندماه سال گذشته بازمی‌گردد. در آن مقطع، به دلیل شرایط خاص و مخاطرات احتمالی، گمرک اجازه یافت کالاها را بدون دریافت کد ساتا و با اخذ تعهد از صاحبان کالا ترخیص کند.

این کالاها با هدف انتقال به انبارهای امن از مناطق مرزی و بنادر خارج شدند، اما یک چالش بزرگ پیش روی واردکنندگان قرار گرفت: عدم امکان رجیستری و فروش. بدون کد ساتا، این گوشی‌ها عملاً قابلیت عرضه به بازار را نداشتند و سرمایه‌های شرکت‌ها در آن‌ها رسوب کرد.

"بخش بزرگی از کالاهای شناسایی‌شده در پرونده‌های اخیر، همان کالاهای فاقد کد ساتا هستند که اساساً امکان فروش نداشتند."

ارزش کالاهای حبس‌شده و ابهام در گزارش‌ها

بر اساس تخمین‌های موجود، ارزش این موجودی‌های انبار شده متفاوت است و برخی منابع از مبالغی بین ۱۰ تا ۲۰ میلیون دلار و برخی دیگر از ۴۰ تا ۵۰ میلیون دلار سخن می‌گویند. عدم دقت در گزارش‌های گمرکی و زمان‌بندی ترخیص کالاها، باعث شده است که آمار دقیق از این حجم از کالای موجود در دسترس نباشد.

برخی تحلیل‌ها نیز بر این باورند که انتشار اخبار مربوط به احتکار در مقطع کنونی، با بحث بازگشایی مجدد ثبت سفارش همزمان شده است. این همزمانی باعث ایجاد شائبه‌هایی شده که گویا اخبار منفی برای بازدارندگی از بازگشایی دوباره مسیر واردات استفاده شده است.

راهکارهای فوری برای تنظیم بازار موبایل

برای عبور از این بحران و کاهش فشار قیمتی، متخصصان دو راهکار اصلی را پیشنهاد می‌دهند:

• فعال‌سازی سریع کد ساتا: تعیین تکلیف کالاهای ترخیص‌شده و اجازه ورود آن‌ها به چرخه فروش.
• بازگشایی مدیریت‌شده ثبت سفارش: واردات کنترل‌شده کالا برای ایجاد تعادل میان عرضه و تقاضا.

عالیان تأکید کرد که موبایل یک کالای استراتژیک است و با توجه به وابستگی بخش‌های حیاتی زندگی مانند درمان، تحصیل و خدمات دولتی به آن، سیاست‌گذاران باید از نگاه صرفاً مصرفی به این حوزه نگریسته و برنامه‌ای برای پایداری زنجیره تأمین تدوین کنند.

نتیجه‌گیری

بحران فعلی در بازار تلفن همراه بیش از آنکه ناشی از انبار کردن عمدی کالا باشد، محصول پیچیدگی‌های اداری و نبود زیرساخت‌های رجیستری است. فعال شدن کد ساتا برای کالاهای موجود و مدیریت‌شده، می‌تواند در کوتاه‌مدت قیمت‌ها را به سطح منطقی بازگرداند.