اختلاف قیمت خودرو از کارخانه تا بازار؛ بازگشت رانت و افزایش شکاف قیمتی

اختلاف قیمت خودرو از کارخانه تا بازار آزاد پس از یک دوره کاهش، بار دیگر با جهشی ناگهانی روبرو شده و میانگین شکاف قیمتی به ۳۷ درصد رسیده است. این روند صعودی که نشان‌دهنده بازگشت رانت ناشی از قیمت‌گذاری دستوری است، می‌تواند بازار را دوباره به سمت تقاضای غیرمصرفی سوق دهد.

تحلیل روند صعودی شکاف قیمتی در بازار

بررسی‌های انجام شده نشان می‌دهد که در ماه شهریور، برخلاف ماه خرداد که فاصله قیمت‌ها کاهش یافته بود، شاهد معکوس شدن روند هستیم. افزایش قیمت در بازار آزاد و بازگشت فاصله قابل‌توجه با نرخ کارخانه، زمینه را برای فعالیت مجدد واسطه‌گران فراهم کرده است.

عوامل متعددی در این افزایش نقش داشته‌اند که مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از:

• نوسانات شدید نرخ ارز: افزایش قیمت دلار از ۱۵۵ هزار تومان به بیش از ۲۰۰ هزار تومان.
• کاهش عرضه: مشکلات تأمین مواد اولیه و قطعات در بخش تولید.
• تحولات سیاسی: فشار تحریم‌های اقتصادی و تنش‌های منطقه‌ای.

بررسی آماری محصولات پررونق و پراختلاف

در بررسی محصولات تولیدی سه خودروساز بزرگ کشور، آمارهای تکان‌دهنده‌ای از اختلاف قیمت‌ها استخراج شده است. این داده‌ها نشان می‌دهند که رانت در برخی مدل‌ها به شدت افزایش یافته است.

نکته: این آمار تنها بخشی از محصولات بررسی شده در بازار آزاد است.

دیدگاه کارشناسان درباره آینده بازار خودرو

برخی از اساتید دانشگاه معتقدند تا زمانی که مثلث تحریم، تنش و جنگ حاکم باشد، روند صعودی قیمت‌ها اجتناب‌ناپذیر است. آن‌ها تأکید می‌کنند که قیمت‌گذاری دستوری، عامل اصلی بازگشت رانت و ایجاد شکاف قیمتی است.

"افزایش قیمت بازار نسبت به ثبات قیمت کارخانه قطعاً ادامه خواهد داشت؛ زیرا افزایش نرخ دلار هزینه‌های تولید را بالا برده و عرضه را کاهش می‌دهد."

تحلیلگران بر این باورند که تنها از طریق اصلاحات ساختاری عمیق و حذف سیاست‌های قیمت‌گذاری دستوری می‌توان به ثبات در بازار خودرو دست یافت.

نتیارگیری

در مجموع، بازگشت اختلاف قیمت خودرو با کارخانه نشان‌دهنده فشار اقتصادی ناشی از نوسانات ارز و محدودیت‌های تولید است. بدون اصلاح سیاست‌های عرضه و قیمت، احتمال تداوم حضور واسطه‌گران و افزایش هزینه‌های خرید برای خانوارها بسیار زیاد است.