صادرات ۲۴۱۱ تنی گیاهان دارویی از فارس؛ چالش بزرگ نبود صنایع تبدیلی

استان فارس با دارا بودن تنوع زیستی بی‌نظیر، در سال زراعی گذشته موفق به صادرات بیش از ۲۴۰۰ تن گیاهان دارویی شده است که ارزش ارزی آن به حدود ۶ میلیون دلار می‌رسد. با این حال، نبود زیرساخت‌های فرآوری، این فرصت طلایی را به یک چالش بزرگ تبدیل کرده است.

چالش‌های پیش روی صادرات گیاهان دارویی

مدیر توسعه بازرگانی سازمان جهاد کشاورزی فارس اعلام کرد که بخش بزرگی از محصولات این استان، یعنی نزدیک به ۷۰ درصد، به‌صورت خام و بدون فرآوری به بازارهای جهانی فرستاده می‌شود. این مسئله باعث می‌شود که زنجیره ارزش افزوده در این بخش بسیار ضعیف باشد.

کمبود صنایع تبدیلی و بسته‌بندی مناسب، اصلی‌ترین مانع توسعه صادرات محسوب می‌شود. در واقع، محصولات با قیمت پایین و به‌صورت خام صادر شده و پس از فرآوری در خارج از کشور، با قیمت‌های بسیار بالاتر به بازارهای داخلی بازمی‌گردند.

فهرست محصولات صادراتی و بازارهای هدف

محصولات متنوعی از جمله زعفران، شیرین‌بیان، حنا، انواع عرقیات گیاهی، کندر کوهی و صمغ‌های گیاهی در فهرست صادرات این استان قرار دارند. بازارهای اصلی این محصولات عبارتند از:

• کشورهای حوزه خلیج فارس
• ژاپن
• کشورهای اروپایی

میمند فیروزآباد؛ قطب تولید عرقیات گیاهی

بخش میمند در شهرستان فیروزآباد با بهره‌گیری از ۱۲۳ کارگاه متخصص، به یکی از مراکز استراتژیک فرآوری تبدیل شده است. این منطقه سالانه بیش از ۲۶ میلیون لیتر گلاب و سایر عرقیات گیاهی تولید می‌کند که به بازارهای جهانی از جمله کانادا، کره جنوبی و اتحادیه اروپا صادر می‌شود.

تهدید انقراض به دلیل مدیریت نادرست مراتع

با وجود پتانسیل بالای ۱۱ میلیون هکتار مرتع، برداشت‌های بی‌رویه و غیراصولی در فصل‌های پررشد، اکوسیستم‌های مرتعی فارس را با خطر جدی روبرو کرده است. گونه‌هایی مانند آنغوزه و باریجه که نیاز به سال‌ها برای بلوغ دارند، به دلیل مدیریت علمی ضعیف در معرض انقراض قرار گرفته‌اند.

برداشت زودهنگام و عدم مدیریت صحیح، چرخه رشد طبیعی گیاهان را مختل کرده و جمعیت گونه‌های ارزشمند را به شدت کاهش داده است.

در مجموع، اگرچه استان فارس از نظر تولید گیاهان دارویی یک معدن طلا محسوب می‌شود، اما بدون تقویت صنایع تبدیلی و مدیریت علمی مراتع، این ثروت ملی همچنان در معرض اتلاف و نابودی قرار دارد.