پیوند کلیه خوک به انسان؛ رکورد ۹ ماهه بقای عضو اصلاح‌شده ژنتیکی

پیوند کلیه خوک به انسان، یک دستاورد پزشکی خیره‌کننده، توانست یک بیمار مبتلا به نارسایی کلیه را برای مدت ۹ ماه از وابستگی به دیالیز نجات دهد. این موفقیت که به عنوان یک «پل درمانی» شناخته می‌شود، می‌تواند مسیر جدیدی برای حل بحران کمبود اعضای اهدایی در جهان باز کند.

رکورد جدید در بقای عضو پیوندی

در یک تجربه پزشکی حساس، کلیه‌ای از یک خوک مینیاتوری که با دقت بسیار بالا اصلاح ژنتیکی شده بود، توانست ۲۷۱ روز به‌طور مداوم در بدن یک مرد ۶۶ ساله فعالیت کند. این طولانی‌ترین دوره ثبت‌شده برای عملکرد یک کلیه خوک در بدن یک انسان زنده است.

موسوم به تیم اندروز، که از ساکنان نیوهمپشایر است، با بیماری کلیوی مرحله نهایی ناشی از دیابت نوع ۲ دست‌وپنجه نرم می‌کرد. با توجه به شانس بسیار پایین (۹ درصد) برای دریافت کلیه انسانی در سال‌های آینده، این پیوند آزمایشی فرصتی حیاتی برای بقای او فراهم کرد.

مهندسی ژنتیک؛ کلید سازگاری با بدن انسان

جراحان آمریکایی در ژانویه ۲۰۲۵، کلیه‌ای را از خوکی به نام «ویلما» پیوند زدند. برای جلوگیری از پس‌زدن عضو توسط سیستم ایمنی، دانشمندان ۶۹ تغییر ژنتیکی در ژنوم این خوک ایجاد کردند. این اصلاحات با اهداف زیر انجام شد:

• افزایش میزان سازگاری با بافت‌های انسانی
• کاهش احتمال واکنش‌های ایمنی و پس‌زدن عضو
• حذف خطرات انتقال ویروس‌های مربوط به گونه‌های خوک

از کلیه خوک تا پیوند انسانی موفق

پس از گذشت حدود شش ماه، عملکرد کلیه خوک به دلیل آسیب در رگ‌های خونی به‌تدریج رو به کاهش رفت. با این حال، نکته بسیار مهم این بود که بدن بیمار هیچ‌گونه آنتی‌بادی جدیدی علیه بافت انسانی تولید نکرد. این یعنی پیوند قبلی، مانعی برای پیوند بعدی ایجاد نکرد.

پس از طی چند ماه دیالیز مجدد، بیمار موفق شد کلیه‌ای از یک اهداکننده انسانی دریافت کند که عملکرد آن نیز در ماه‌های نخست بسیار مطلوب بود. این موفقیت، اعتبار استفاده از اندام‌های حیوانی اصلاح‌شده را به عنوان راهکاری موقت تقویت کرد.

«این نخستین‌بار است که کلیه خوک در انسان زنده به‌عنوان راه حلی موقت تا زمان یافتن کلیه انسانی به کار می‌رود؛ رویکردی که می‌تواند سال‌ها انتظار در فهرست‌های پیوند را پایان دهد.»

نتیجه‌گیری و چشم‌انداز آینده

اگرچه این موفقیت در یک مورد خاص و تحت مراقبت‌های بسیار فشرده رخ داده است، اما یافته‌های منتشر شده در ژورنال The Lancet نشان‌دهنده پتانسیل بالای این فناوری است. انجام کارآزمایی‌های بالینی گسترده‌تر برای تعیین میزان ایمنی و ماندگاری این روش در جمعیت‌های بزرگ‌تر، گام بعدی در این مسیر علمی است.