کشف ساختار ۱۰ضلعی عجیب در جو زحل توسط اخترشناسان

اخترشناسان با استفاده از داده‌های جدید، موفق به شناسایی یک ساختار ۱۰ضلعی در جو زحل شده‌اند که می‌تواند درک ما را از پویایی‌های جوی این غول گازی به کلی تغییر دهد. این پدیده که در نیم‌کره جنوبی این سیاره مشاهده شده، شباهت‌های ساختاری با الگوی شش‌ضلعی معروف قطب شمال دارد اما ویژگی‌های منحصر‌به‌فرد خود را از آن متمایز می‌کند.

جزئیات کشف ساختار ۱۰ضلعی زحل

در حالی که الگوی شش‌ضلعی قطب شمال زحل از دوران کاوشگرهای وویجر در دهه ۱۹۸۰ میلادی شناخته شده بود، قطب جنوب این سیاره تا پیش از این فاقد چنین الگوهای هندسی مشخصی به نظر می‌رسید. با این حال، مشاهدات اخیر نشان از وجود یک موج عظیم در جریان‌های جت شرقی زحل دارد.

این کشف که ریشه در مشاهدات اخترشناسان آماتور در سال ۲۰۲۴ داشت، در سال ۲۰۲۵ توسط تیمی به رهبری آگوستین سانچز-لاوگا با بهره‌گیری از تصاویر تلسکوپ فضایی هابل به طور کامل تایید شد. این ساختار در حدود ۶۰ درجه عرض جغرافیایی جنوبی قرار گرفته و ماهیتی لایه‌ای و عمودی در جو سیاره دارد.

مقایسه هندسی و فرضیه‌های علمی

محققان معتقدند که این ده‌ضلعی جدید، نسخه آینه‌ای شش‌ضلعی قطب شمال نیست. تفاوت‌های کلیدی در موقعیت عرضی و پایداری این ساختار، پرسش‌های جدیدی را برای دانشمندان ایجاد کرده است. در جدول زیر نگاهی به تفاوت‌های احتمالی می‌اندازیم:

یکی از فرضیه‌های مطرح شده، ارتباط این پدیده با ساختارهای باد زمینه‌ای یا وجود گرداب‌های پرفشار مشابه نقطه سرخ در نزدیکی این ناحیه است؛ هرچند شبیه‌سازی‌های فعلی هنوز نتوانسته‌اند نقش قطعی طوفان‌ها را در ایجاد این هندسه تایید کنند.

اهمیت رصد پویایی‌های جوی زحل

"درک نحوه تکامل این ساختار ۱۰ضلعی برای شناخت تغییرات فصلی و تابش خورشیدی در زحل حیاتی است."

با نزدیک شدن نیم‌کره جنوبی زحل به فصل تابستان و افزایش تابش خورشیدی، دانشمندان امیدوارند بتوانند فرآیند تشکیل یا تجزیه این ساختار ۱۰ضلعی زحل را به صورت زنده مشاهده کنند. این تحقیقات که در نشریه ساینس ادونسز منتشر شده، دریچه‌ای نو به سوی مطالعه امواج چندضلعی در غول‌های گازی می‌گشاید.

در نهایت، کشف این الگوی هندسی جدید در قطب جنوب، نشان‌دهنده پیچیدگی‌های پیش‌بینی نشده در اتمسفر زحل است که مطالعه دقیق‌تر آن می‌تواند منجر به بازنگری در مدل‌های جوی این سیاره شود.