بازار فیلترشکن‌ها در ایران؛ گردش مالی ۱۰۵ هزار میلیارد تومانی و جهش قیمت‌ها

گزارش‌های اخیر نشان می‌دهد که فیلترشکن یا همان VPN، اکنون به یکی از اقلام ضروری در سبد مصرفی خانوارها در ایران تبدیل شده است. طبق تحلیل‌های انجام شده توسط پلتفرم «دیتاک»، استفاده از این ابزارها نه تنها یک انتخاب، بلکه راهی برای حفظ بقای دیجیتال کاربران در مواجهه با محدودیت‌های گسترده اینترنت است.

آمار خیره‌کننده استفاده از VPN در میان کاربران ایرانی

بر اساس داده‌های استخراج شده از پایش محتوای شبکه‌های اجتماعی و نظرسنجی‌های معتبر، از هر چهار کاربر اینترنت در ایران، سه نفر (معادل ۷۵ درصد جمعیت مصرف‌کننده) به دنبال استفاده از فیلترشکن هستند. این حجم از نیاز، خود را در الگوی رفتاری کاربران نشان می‌دهد؛ به‌طوری که میزان جست‌وجو برای یافتن راه‌های اتصال، حتی از جست‌وجوی نرخ ارز و قیمت دلار نیز فراتر رفته است.

• میزان جست‌وجو: بیش از ۳۰ میلیارد مورد محتوای مرتبط در تلگرام.
• نرخ خرید: از هر سه کاربر، حداقل یک نفر برای سرویس‌های پولی هزینه پرداخت می‌کند.
• دلیل تغییر رفتار: ناکارآمدی سرویس‌های رایگان پس از محدودیت‌های شدید اینترنت.

تحلیل اقتصادی؛ بازار ۱۰۵ هزار میلیارد تومانی

گردش مالی حاصل از فروش این ابزارها، عددی بسیار بزرگ را نشان می‌دهد که با بودجه‌های کلان زیرساختی قابل مقایسه است. برآوردها حاکی از آن است که بازار فیلترشکن در ایران، گردش مالی میانگینی در حدود ۱۰۵ هزار میلیارد تومان دارد. با این حال، در سناریوهای سخت‌گیرانه‌تر، این رقم می‌تواند تا ۱۶۴ هزار میلیارد تومان نیز برسد.

این حجم از تراکنش‌ها نشان‌دهنده تبدیل شدن یک ابزار نرم‌افزاری به یک کالای استراتژیک برای کاربران است که برای حفظ دسترسی به دنیای جهانی، هزینه‌های قابل توجهی را متحمل می‌شوند.

جهش قیمتی ۲۳۴ برابری؛ کابوس کاربران در دوران قطعی اینترنت

یکی از تکان‌دهنده‌ترین بخش‌های این گزارش، مربوط به تغییرات قیمت در بازه زمانی قطعی‌های گسترده اینترنت است. میانه قیمت هر گیگابایت داده در این سرویس‌ها با رشدی افسارگسیخته، با شکستی بی‌سابقه روبرو شد.

در اوج این بحران قیمتی، خرید یک بسته ۳۰ گیگابایتی با هزینه‌ای معادل ۱۱ میلیون و ۷۰۰ هزار تومان انجام می‌شد که برای یک کارگر با حداقل دستمزد، به معنای از دست دادن بیش از ۲۰ روز درآمد بود.

نتیجه‌گیری

واقعیت‌های موجود نشان می‌دهد که فیلترشکن از یک ابزار جانبی به یک ضرورت اقتصادی و اجتماعی تبدیل شده است. با وجود کاهش قیمت‌ها نسبت به دوران اوج بحران، هزینه‌های پرداختی کاربران همچنان به طور معناداری بالاتر از سطوح پیشین است و این بازار عظیم، بازتابی از چالش‌های عمیق دسترسی به فضای آزاد اینترنت در ایران محسوب می‌شود.