بازار ۱۰۵ هزار میلیارد تومانی فیلترشکن‌ها؛ ۷۵ درصد ایرانی‌ها از VPN استفاده می‌کنند

گزارش‌های آماری جدید از شکل‌گیری یک اقتصاد سایه گسترده در ایران حکایت دارد که در آن فیلترشکن‌ها از یک ابزار جانبی، به یک نیاز حیاتی و پرهزینه برای بخش بزرگی از جامعه تبدیل شده‌اند. برآوردها نشان می‌دهد که محدودیت‌های اینترنتی باعث ایجاد بازاری با حجم معاملات سالانه بالغ بر ۱۰۵ هزار میلیارد تومان شده است.

گسترش نفوذ فیلترشکن در زیست دیجیتال ایرانیان

طبق تحلیل‌های انجام شده بر روی داده‌های گسترده، از جمله بررسی بیش از ۱۲۵ هزار نمونه محتوا و پایش کانال‌های تلگرامی، مشخص شده است که ۷۵ درصد از کاربران ایرانی برای عبور از محدودیت‌ها از فیلترشکن استفاده می‌کنند. این آمار نشان می‌دهد که از هر چهار نفر، سه نفر به طور مداوم با این ابزارها در ارتباط هستند.

نکته قابل توجه در این میان، میزان تمایل کاربران به پرداخت هزینه است؛ به طوری که دست‌کم یک‌سوم از این کاربران برای تضمین کیفیت و پایداری اتصال خود، هزینه‌های مشخصی را به این بازار پرداخت می‌کنند. این روند باعث شده تا فیلترشکن به یکی از اقلام ثابت در سبد مخارج دیجیتال خانوارهای شهری تبدیل شود.

نوسانات شدید قیمت در زمان بحران‌های اینترنتی

بازار فیلترشکن‌ها به شدت نسبت به وضعیت پایداری شبکه حساس است. در دوره‌هایی که با اختلال یا قطعی گسترده اینترنت مواجه شده، قیمت‌ها با جهش‌های غیرمنطقی همراه بوده است. برای درک بهتر این فشار اقتصادی، می‌توان قیمت هر گیگابایت داده را با قیمت یک نان بربری مقایسه کرد.

این جهش‌های قیمتی نشان‌دهنده آن است که در زمان‌های بحرانی، دسترسی به اینترنت آزاد به یک کالای استراتژیک و بسیار گران‌قیمت تبدیل می‌شود که توان مالی بسیاری از اقشار را به چالش می‌کشد.

مقایسه توجه عمومی به فیلترشکن و نرخ دلار

یکی از یافته‌های خیره‌کننده این گزارش، میزان توجه جامعه به موضوعات مرتبط با عبور از فیلترینگ است. داده‌ها نشان می‌دهند که میزان جستجو و توجه کاربران به محتوای مربوط به فیلترشکن‌ها، از میزان توجه به نرخ دلار پیشی گرفته است.

نسبت توجه کاربران به موضوع فیلترشکن در مقایسه با نرخ دلار، ۸ به ۱۰ برآورد شده است که نشان‌دهنده اولویت یافتن دسترسی به اینترنت آزاد در میان دغدغه‌های روزمره است.

این واقعیت تأکید می‌کند که در دوره‌های بحرانی، دسترسی به فضای باز اینترنت نه تنها یک فعالیت تفریحی، بلکه یک ضرورت برای فعالیت‌های حرفه‌ای و ارتباطی کاربران محسوب می‌شود.

جمع‌بندی و نتیجه‌گیری

در مجموع، ایجاد یک بازار ۱۰۵ هزار میلیارد تومانی در حاشیه محدودیت‌های اینترنتی، نشان‌دهنده شکاف عمیق میان سیاست‌های کنترلی و نیازهای واقعی کاربران است. این اقتصاد سایه، هزینه‌های سنگینی را بر خانواده‌های ایرانی تحمیل کرده و دسترسی به اطلاعات را به یک کالای تجاری پرهزینه تبدیل کرده است.