بحران اقلیم در ایران؛ هشدار سازمان هواشناسی درباره خشکسالی و نقش ال‌نینو

هشدار جدی سازمان هواشناسی درباره بحران اقلیمی ایران

رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی با اشاره به وضعیت نگران‌کننده منابع آبی، هشدار داد که ایران با پدیده‌ای جدی از گرمایش و خشکی مداوم روبروست. این متخصص تأکید کرد که تغییرات اقلیمی، فراتر از نوسانات سالانه، در حال بازتعریف ساختار زیستی و جغرافیایی کشور است.

تأثیر پدیده ال‌نینو بر وضعیت بارشی کشور

در پاسخ به پرسشی درباره نقش ال‌نینو در بهبود وضعیت، وی تصریح کرد که این پدیده اقیانوسی می‌تواند زمینه‌ای برای بارش‌های بهتر فراهم کند، اما نباید آن را تضمینی برای پایان بحران آب دانست. پدیده ال‌نینو با تغییر دمای لایه‌های عمیق اقیانوس آرام، الگوهای جوی را تغییر می‌دهد که اثرات آن در ایران ممکن است تقویت یا تضعیف شود.

"تغییر اقلیم سامانه زمین را نسبت به گذشته گرم‌تر کرده و باعث شده خشکسالی‌ها گسترده‌تر و شدیدتر شوند."

بحران در فلات مرکزی و وضعیت تهران

بخش بزرگی از جمعیت ایران در حوزه فلات مرکزی زندگی می‌کنند که با چالش‌های بسیار جدی مواجه است. آمارها نشان می‌دهد:

• بیش از ۵۲ درصد جمعیت در این حوزه متمرکز شده‌اند.
• تنها ۲۵ درصد از کل بارش‌های کشور به این منطقه می‌رسد.
• پارسال تهران ۵۰ درصد و امسال ۴۰ درصد از بارش مورد انتظار خود را دریافت نکرده است.

این عدم تعادل میان تقاضای جمعیت و منابع موجود، منجر به پدیده‌های مخربی نظیر فرونشست زمین در استان‌هایی مانند تهران، قم و اصفهان شده است.

چالش‌های مدیریت منابع و مدیریت بحران

بررسی‌ها حاکی از آن است که برداشت‌های بی‌رویه از منابع زیرزمینی، حجم عظیمی از ذخایر آبی را تخلیه کرده است. طبق داده‌ها، حدود ۱۵۰ میلیارد مترمکعب آب از لایه‌های زیرین برداشت شده که معادل بیش از یک سال آب تجدیدپذیر کشور است. این موضوع نشان می‌دهد که حتی با بارش‌های نرمال در آینده، جبران این کسری بسیار دشوار خواهد بود.

علاوه بر کمبود بارش، افزایش دما باعث افزایش توان تبخیر شده است؛ هر یک درجه افزایش دما، ظرفیت تبخیر را حدود ۶ تا ۷ درصد بالا می‌برد که این امر به معنای از دست رفتن سریع‌تر ذخایر سطحی و رطوبت خاک است.

جمع‌بندی و نتیجه‌گیری

در نهایت، مقابله با تغییر اقلیم و مدیریت بحران آب نیازمند تغییر در سیاست‌های کلان کشور در حوزه‌های کشاورزی، صنعت و شهرنشینی است. بدون کنترل توسعه جمعیت در مناطق بحرانی مانند تهران و مدیریت برداشت از منابع زیرزمینی، ایران با تهدیدهای زیستی و مهاجرت‌های اقلیمی گسترده روبرو خواهد شد.