چالش‌های تأمین آب در ایلام؛ میان بارش بالا و هدررفت ۴۳ درصدی شبکه شهری

چالش‌های تأمین آب در استان پربارش ایلام

با وجود اینکه میانگین بارش استان ایلام حدود ۴۳۰ میلی‌متر برآورد شده که به مراتب بالاتر از میانگین ۲۳۰ میلی‌متری کشور است، اما این حجم از بارندگی لزوماً به معنای برخورداری از منابع آب پایدار نیست. شرایط توپوگرافی و ساختار زمین‌شناسی استان، مدیریت منابع آب را با چالش‌های پیچیده‌ای روبرو کرده است.

هدررفت بالای آب در شبکه‌های شهری

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای ایلام در نشست خبری اخیر، به یک بحران پنهان اشاره کرد: "۴۳ درصد از آب ورودی به شبکه شهری ایلام هدر می‌رود." این میزان از اتلاف آب که عمدتاً ناشی از فرسودگی زیرساخت‌هاست، علی‌رغم ورود ۱۲۰۰ لیتر آب در ثانیه به شهر، باعث بروز کمبود در برخی مناطق حتی در فصل زمستان می‌شود.

علاوه بر فرسودگی شبکه، استفاده غیرمجاز از آب شرب برای مصارف غیرآبی مانند آبیاری فضای سبز نیز از دیگر عوامل فشار بر منابع آبی این استان محسوب می‌شود.

پروژه‌های راهبردی و مدیریت منابع سطحی

با توجه به محدودیت شدید منابع آب زیرزمینی که پتانسیل آن حدود ۳۰۰ میلیون مترمکعب است، تمرکز اصلی مدیریت آب بر مهار آب‌های سطحی معطوف شده است. در این راستا، پروژه‌های زیر در دستور کار قرار دارند:

• سد میمه: حیاتی‌ترین پروژه آبی استان که طبق برنامه‌ریزی‌ها تا پایان سال جاری به بهره‌برداری خواهد رسید.
• سد سیکان: یکی از پروژه‌های در حال احداث که پیشرفت عملیاتی داشته است.
• سامانه گرمسیری: مطالعات تأمین آب ایلام، مهران، دهلران و چوار از طریق این سامانه در مراحل نهایی است.

آلودگی رودخانه‌ها و چالش‌های محیط‌زیستی

کیفیت آب در ایلام با دو چالش اصلی روبروست: ساختار زمین‌شناسی تبخیری که باعث کاهش کیفیت آب رودخانه‌ها می‌شود و آلودگی ناشی از فعالیت‌های بالادست. رودخانه سیمره به عنوان یک نمونه بارز، با ورود فاضلاب از مناطق بالادست (مانند کرمانشاه) دچار آلودگی شدید شده است.

"آبدهی رودخانه سیمره نسبت به سه دهه گذشته، حدود ۵۰ درصد کاهش یافته است که نشان‌دهنده بحران برداشت بی‌رویه است."

نتیجه‌گیری

اگرچه ایلام از نظر میزان بارش در جایگاه مطلقی قرار دارد، اما مدیریت هوشمندانه منابع سطحی، بازسازی شبکه‌های توزیع برای جلوگیری از هدررفت ۴۳ درصدی، و مقابله با آلودگی رودخانه‌ها، کلید اصلی عبور از بحران آب در این استان است.