جهش سنگین اجاره‌بها؛ شکاف میان مصوبه ۲۵ درصدی و واقعیت بازار مسکن

در حالی که دولت با تصویب مصوبه‌ای جدید تلاش می‌کند از فشار اقتصادی بر خانوارها بکاهد، بازار اجاره‌بها با واقعیت‌های تلخ و افزایش‌های بی‌سابقه، سیاست‌های حمایتی را با چالش جدی مواجه کرده است.

شکاف عمیق میان مصوبه ۲۵ درصدی و واقعیت‌های بازار

سران سه قوه با هدف حمایت از مستأجران در سال ۱۴۰۵، مصوبه‌ای را برای تمدید قراردادهای اجاره به تصویب رساندند. طبق این قانون، تمامی قراردادهای مسکونی که در سال جاری منقضی می‌شوند، در صورت درخواست مستأجر، برای یک سال دیگر تمدید خواهند شد. همچنین میزان افزایش اجاره‌بها و قرض‌الحسنه در سراسر کشور نباید از سقف ۲۵ درصد فراتر رود.

با این حال، گزارش‌های میدانی نشان می‌دهد که این قانون در عمل کارایی چندانی ندارد. بسیاری از مالکان با استفاده از روش‌های غیرقانونی، مانند درخواست مبالغ هنگفت برای ودیعه یا افزایش ناگهانی اجاره ماهانه، این سقف قانونی را دور می‌زنند.

تورم هزینه‌های جانبی؛ فشار مضاعف بر خانوارها

مسئله هزینه‌های مسکن تنها به مبلغ اجاره محدود نمی‌شود. آمار رسمی مرکز آمار ایران نشان می‌دهد که نرخ تورم سالانه در بخش خدمات نگهداری و تعمیر واحدهای مسکونی در مردادماه به رقم تکان‌دهنده ۶۵.۹ درصد رسیده است.

این جهش قیمتی در کنار افزایش نرخ اجاره، باعث شده است که حتی در مناطق متوسط و معمولی مانند پیروزی تهران نیز، توان تأمین هزینه‌های سکونت برای خانواده‌های با درآمد متوسط به شدت کاهش یابد. این وضعیت می‌تواند منجر به موج جدیدی از جابه‌جایی اجباری و گسترش حاشیه‌نشینی شود.

روایت مستأجران از فشار مالکان

«مالک اعلام کرده اگر توان پرداخت یک میلیارد تومان ودیعه را ندارم، باید ماهانه ۳۰ میلیون تومان اجاره بدهم؛ در حالی که کل درآمد ماهانه من حتی به این مبلغ هم نمی‌رسد.»

این نمونه‌ای از چالش‌های واقعی است که مستأجران با آن روبرو هستند. در بسیاری از موارد، مالکان با استفاده از فشار برای تخلیه واحد، مستأجران را مجبور به پذیرش شرایطی بسیار فراتر از سقف قانونی اجاره‌بها می‌کنند.

نتیجه‌گیری و چشم‌انداز آینده

در نهایت، مشخص است که صرف تصویب قوانین حمایتی بدون وجود نظارت دقیق و ضمانت اجرایی قوی، نمی‌تواند جلوی جهش قیمت‌ها را بگیرد. تا زمانی که تفاوت میان نرخ تورم خدمات و سقف تعیین‌شده برای اجاره پابرجا باشد، فشار بر خانوارها همچنان ادامه خواهد داشت.