فوک خزری در خطر انقراض؛ مشاهده ۶۲ لاشه در سواحل گیلان و مازندران

وضعیت بقای فوک خزری، تنها پستاندار بومی دریای خزر، در سال‌های اخیر به دلیل مقابله با مجموعه‌ای از چالش‌های زیست‌محیطی و مداخلات انسانی، با تهدیدی جدی مواجه شده است. افزایش چشمگیر یافتن لاشه‌های این گونه در سواحل شمالی ایران، زنگ خطر را برای متخصصان محیط زیست به صدا درآورده است.

آمار نگران‌کننده تلفات فوک خزری در سواحل شمالی

بر اساس گزارش‌های رسمی، از آغاز سال جاری میلادی تا پایان تیرماه، مجموعاً ۶۲ لاشه فوک خزری در سواحل استان‌های گیلان و مازندران پیدا شده است. جزئیات این آمار به شرح زیر است:

کارشناسان هشدار می‌دهند که لزوماً وقوع مرگ در آب‌های ایران به معنای یافتن لاشه در ساحل نیست؛ چرا که جریان‌های دریایی ممکن است لاشه‌های تلف‌شده در سایر نقاط دریای خزر را به سواحل گیلان و مازندران منتقل کنند. همچنین پوسیدگی شدید لاشه‌ها در بسیاری از موارد، تشخیص دقیق علت مرگ را دشوار کرده است.

چالش‌های زیست‌محیطی و تهدیدهای موجود

تعدد عوامل تهدیدکننده فوک خزری باعث شده تا این گونه در فهرست حیوانات در معرض خطر انقراض قرار گیرد. برخی از این عوامل عبارتند از:

• کمبود منابع غذایی: کاهش ذخایر کیلکاماهیان که غذای اصلی این پستاندار است.
• آلودگی‌های دریایی: ورود مواد آلاینده به اکوسیستم دریای خزر.
• فعالیت‌های انسانی: صید غیرقانونی، شکار عمدی و گرفتار شدن در تورهای ماهیگیری.
• عوامل بیولوژیک: شیوع بیماری‌های ویروسی و انگلی.
• تغییرات اقلیمی: تحولات ناگهانی در دمای آب و محیط زیست دریایی.

برنامه‌های حفاظتی و همکاری‌های منطقه‌ای

سازمان حفاظت محیط زیست با هدف مقابله با این بحران، برنامه اقدام ملی برای حفاظت از گونه‌های در معرض انقراض را تدوین کرده است. از جمله اقدامات عملیاتی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

"توسعه مراکز امداد و نجات در استان‌های ساحلی، تقویت پایش سواحل و آموزش صیادان، از ارکان اصلی کاهش تلفات این گونه ارزشمند است."

علاوه بر اقدامات داخلی، ایران با درک ماهیت فرامرزی دریای خزر، پیش‌نویس برنامه اقدام منطقه‌ای حفاظت از فوک خزری را تهیه کرده و به دبیرخانه کنوانسیون تهران ارسال نموده است. هدف از این طرح، جلب مشارکت کشورهای حاشیه خزر برای مدیریت مشترک این بحر زیست‌محیطی است.

در نهایت، حفظ جمعیت فوک خزری نیازمند یک رویکرد همه‌جانبه شامل پایش مستمر، دسترسی سریع به لاشه‌های تازه برای بررسی‌های دامپزشکی و همکاری نزدیک بین دانشگاه‌ها و نهادهای اجرایی است تا از نابودی این میراث طبیعی جلوگیری شود.