اصلاح نظام یارانه‌ای در دو مرحله؛ راهکار جدید برای تحقق عدالت اجتماعی

اصلاح نظام یارانه‌ای در کشور نیازمند یک رویکرد دو مرحله‌ای و عدالت‌محور است تا شکاف میان یارانه‌های پنهان و مستقیم کاهش یابد. سیدصولت مرتضوی، وزیر سابق تعاون، کار و رفاه اجتماعی، در تحلیل ساختار فعلی اقتصاد کشور، بر ضرورت بازنگری در توزیع منابع برای حمایت از اقشار کم‌درآمد تأکید کرد.

چالش عدالت در توزیع یارانه‌های پنهان و مستقیم

طبق تحلیل‌های ارائه شده، نظام حمایتی فعلی به دو بخش تقسیم می‌شود: یارانه‌های مستقیم که به حساب سرپرستان خانوار واریز می‌شود و یارانه‌های پنهان که عمدتاً در قالب قیمت پایین حامل‌های انرژی توزیع می‌گردد. عدم عدالت در بخش دوم مشهود است؛ چرا که افراد با سطح مصرف بالا، از امکانات رفاهی گسترده، می‌توانند تا ۲۰ درصد بیشتر از دهک‌های پایین جامعه از این منابع بهره‌مند شوند.

"اصلاح نظام یارانه‌ای باید با هدف ایجاد عدالت اجتماعی انجام شود تا منابع از مصرف‌کنندگان بی‌رویه به سمت نیازمندان هدایت گردد."

سازوکار پیشنهادی برای اصلاح نظام یارانه‌ای

برای دستیابی به تعادل اقتصادی، یک استراتژی دو مرحله‌ای پیشنهاد شده است که جزئیات آن در جدول زیر قابل مشاهده است:

اجرای صحیح این طرح می‌تواند منجر به کاهش چشمگیر سفته‌بازی، جلوگیری از مصرف بی‌رویه و مقابله با پدیده قاچاق شود.

تجربه کالابرگ الکترونیکی و مدیریت مصرف سوخت

در بررسی تجربیات گذشته، طرح کالابرگ الکترونیکی به عنوان یکی از اقدامات کلیدی یاد می‌شود که از مناطق کوچک آغاز شد و در نهایت با متصل شدن بیش از ۳۲۰ هزار فروشگاه در سراسر کشور، به صورت ملی اجرا گردید. این سامانه دسترسی مردم به ۱۱ قلم کالای اساسی را تسهیل کرد.

همچنین، اصلاح قیمت‌ها در گذشته نتایج مثبتی در کاهش قاچاق داشته است. در استان‌های شرقی مانند خراسان جنوبی، اصلاح قیمت حامل‌های انرژی منجر به کاهش ۳۰ درصدی مصرف بنزین و گازوئیل شد و با نزدیک شدن قیمت‌ها به نرخ‌های منطقه‌ای، فعالیت‌های غیررسمی و قاچاق سوخت تقریباً به صفر رسید.

در نهایت، موفقیت در اصلاح نظام یارانه‌ای مستلزم ایجاد بستر اجتماعی مناسب، آگاه‌سازی عمومی و تضمین پاسخگویی دولت به نیازهای حیاتی دهک‌های کم‌برخوردار است تا از هرگونه آسیب اقتصادی جلوگیری شود.