ظرفیت نیروگاه‌های تجدیدپذیر کشور به ۶ هزار مگاوات رسید و هوشمندسازی شبکه در اولویت است

ظرفیت نیروگاه‌های تجدیدپذیر در کشور با رسیدن به مرز ۶ هزار مگاوات، بخش مهمی از ساختار تولید انرژی را تشکیل می‌دهد. معاون برق و انرژی وزارت نیرو در جریان کنفرانس بین‌المللی مهندسی صنایع، از تحولات گسترده در شبکه برق ایران و حرکت به سوی هوشمندسازی سخن گفت.

وضعیت زیرساخت‌ها و ظرفیت تولید برق

طبق آمارهای رسمی منتشر شده، در حال حاضر ظرفیت اسمی نیروگاه‌های کشور به رقم ۱۰۲ هزار و ۱۳۴ مگاوات رسیده است. شبکه برق ایران با داشتن یک میلیون کیلومتر خطوط اصلی، خدمات‌رسانی به ۴۲.۴ میلیون مشترک را بر عهده دارد.

در مقایسه با استانداردهای جهانی، از جمله کشور کانادا، نیاز به توسعه ظرفیت‌های نصب‌شده و بهبود توزیع انرژی احساس می‌شود. با این حال، تمرکز اصلی بر ایجاد تحولات ساختاری و ورود فناوری‌های نوین به چرخه تولید است.

هوشمندسازی و مدیریت مصرف انرژی

یکی از محورهای اصلی توسعه در صنعت برق، گسترش کنتورهای هوشمند است. برنامه وزارت نیرو بر این است که تا تابستان سال آینده، تعداد این کنتورها به ۱۲ میلیون دستگاه افزایش یابد تا مدیریت مصرف و دارایی‌های فیزیکی با دقت بیشتری انجام شود.

هوشمندسازی تنها به معنای تجهیزات دیجیتال نیست، بلکه هدف اصلی، تبدیل داده‌های دریافتی به تصمیمات مدیریتی مبتنی بر ریسک و پایش لحظه‌ای است. در این راستا، نقش فناوری‌های جدید همچون زیرساخت‌های تبادل دوسویه داده و ذخیره‌سازها بسیار حیاتی است.

• خودروهای برقی: ورود این خودروها می‌تواند با فناوری V2G، نقش ذخیره‌سازهای سیار را در شبکه ایفا کند.
• تزریق برق: امکان خرید برق از مشترکین و تزریق انرژی نیروگاه‌های کوچک به شبکه فراهم شده است.
• پایش هوشمند: در مشهد، بیش از ۵۰ درصد انرژی مصرفی مشترکین تحت پایش هوشمند قرار گرفته است.

چالش‌های ناترازی و تأمین سوخت

صنعت برق ایران با دو چالش بسیار جدی روبروست که مدیریت آن‌ها را دشوار می‌کند:

1. ناترازی تابستانه: عدم همگامی نرخ سرمایه‌گذاری با رشد تقاضا در فصل گرم سال.
2. ناترازی تأمین سوخت: آسیب‌دیدگی برخی میادین گازی و پالایشگاه‌ها که مدیریت آن را با دقت دنبال می‌کند.

همچنین، ساعات پیک مصرف (بین ۱۵ تا ۱۷) به دلیل کاهش تولید نیروگاه‌های تجدیدپذیر در این بازه، یکی از حساس‌ترین زمان‌های شبکه محسوب می‌شود که نیازمند توسعه منابع جایگزین است.

"هوشمندسازی یعنی تبدیل داده‌های دارایی به تصمیم مدیریتی برای امکان تصمیم‌گیری مبتنی بر ریسک در تأمین انرژی."

دستاوردهای منطقه‌ای در خراسان رضوی

در منطقه مشهد، همکاری‌های دانشگاه فردوسی و شرکت توزیع برق منجر به راه‌اندازی نخستین آزمایشگاه هوشمندسازی شبکه برق کشور شده است. این مرکز بر موضوعاتی نظیر مطالعات نیروگاه‌های خورشیدی و ایستگاه‌های شارژ خودروهای برقی تمرکز دارد.

همچنین، اقدامات نظارتی در حوزه مدیریت تلفات انرژی، از جمله کشف و ضبط بیش از ۱۵ هزار دستگاه غیرمجاز استخراج رمزارز، نشان‌دهنده تلاش برای جلوگیری از اتلاف توان مصرفی شبکه است.

در نهایت، با توجه به افزایش تقاضا و چالش‌های تأمین سوخت، تمرکز بر نیروگاه‌های تجدیدپذیر و گسترش زیرساخت‌های هوشمند، تنها راهکار پایدار برای حفظ پایداری شبکه برق کشور در سال‌های آتی خواهد بود.