اجلاس بریکس؛ تنها امید برای دستیابی به آتش‌بس و ثبات در ایران

اجلاس پیش‌روی بریکس در دهلی می‌تواند نقطه عطفی برای پایان دادن به تنش‌های نظامی میان ایران و ایالات متحده باشد؛ جایی که میانجی‌گری قدرت‌های نوظهور، جایگزین دیپلماسی ناکارآمد غرب شده است.

نقش استراتژیک بریکس در مدیریت بحران خلیج فارس

در حالی که تنش‌ها در تنگه هرمز و سواحل ایران به اوج خود رسیده، تحلیلگران معتقدند تنها سازوکاری که توانسته در ماه‌های اخیر آتش‌بس‌هایی را رقم بزند، نه واشینگتن، بلکه اعضای بلوک بریکس بوده‌اند. برخلاف دیدگاه‌های غربی که این اجلاس را صرفاً یک رویداد نمادین می‌دانند، واقعیت تاریخی نشان می‌دهد که هر توافق گذرا در این جنگ، از طریق شبکه روابط اعضای بریکس و شرکای آن‌ها شکل گرفته است.

تجربه «یادداشت اسلام‌آباد» نشان داد که قدرت‌های منطقه‌ای و جهانی می‌توانند چارچوب‌هایی برای بازگشایی مسیرهای دریایی و بازسازی اقتصادی ایجاد کنند، هرچند که اجرای کامل آن‌ها با چالش‌های تفسیر حقوقی روبرو شده است.

چین؛ میانجی با منافع تجاری دوگانه

چین در این معادلات جایگاهی منحصر‌به‌فرد دارد. پکن با خرید بیش از ۸۰ درصد نفت صادراتی ایران و همزمان حفظ روابط تجاری گسترده با کشورهای حوزه خلیج فارس، خود را در موقعیتی قرار داده که پیشنهادهای میانجی‌گری آن هم برای تهران و هم برای ابوظبی قابل درک باشد.

"فرصت‌طلبی که منجر به امضای یک آتش‌بس می‌شود، بسیار کارآمدتر از اعتقاداتی است که تنها به بن‌بست می‌رسد."

اگرچه انتقاداتی مبنی بر تأمین تجهیزات دوگانه برای ایران مطرح است، اما واقعیت این است که چین به عنوان میانجی‌ای که هیچ تمایلی به تغییر رژیم ندارد، ابزاری کاربردی برای رسیدن به ثبات است.

جنگ اقتصادی و ظهور سیستم‌های پرداخت جایگزین

بخش دیگری از این نبرد، در حوزه مالی و اقتصادی جریان دارد. حذف ایران از زیرساخت‌های پرداخت دلاری، فشار شدیدی بر اقتصاد این کشور وارد کرده است که منجر به تورم نزدیک به ۷۰ درصد شده است. این فشارها باعث شده تا

• سیستم پرداخت CIPS چین رکورد جدیدی از حجم تراکنش‌های روزانه را ثبت کند.
• کشورهای جنوب جهانی به دنبال پیوند دادن سیستم‌های پرداخت سریع (مانند UPI هند) باشند.
• تقاضا برای تسویه حساب‌های نفتی با یوآن به شدت افزایش یابد.

این تغییر در الگوی تقاضا، نشان‌دهنده تلاش دولت‌ها برای کاهش وابستگی به دلار و ایجاد تاب‌آوری در برابر فشارهای یک‌جانبه اقتصادی است.

نتیجه‌گیری: دهلی در برابر واشینگتن

در حالی که ایالات متحده بر کنترل کامل تنگه هرمز تحت شرایط خود پافشاری می‌کند، اجلاس دهلی فرصتی است تا سایر بازیگران جهانی پاسخ خود را ارائه دهند. دستیابی به یک توافق در مورد ناوبری دریایی و ایجاد برنامه‌ای برای بازسازی اقتصادی، می‌تواند تنها راه خروج از این چرخه فرسایشی باشد.