صنعت فرش دستباف ایران؛ از افت صادرات تا تلاش برای بازگشت به بازارهای جهانی

برگزاری سی‌وسومین نمایشگاه فرش دستباف ایران در محل دائمی نمایشگاه‌های بین‌المللی تهران، با هدف بازگشت این هنر اصیل به جایگاه جهانی و مقابله با چالش‌های صادراتی، آغاز به کار کرد.

چالش‌های بزرگ پیش روی صنعت فرش دستباف

در جریان مراسم افتتاحیه این نمایشگاه، فعالان صنعت و مسئولان از افت شدید ارزش صادراتی این محصول هشدار دادند. بر اساس آمارهای ارائه شده، میزان صادرات فرش ایران از دوران اوج خود یعنی سال ۱۳۷۲ با درآمد ۳ میلیارد دلار، اکنون به رقمی بین ۲۰ تا ۳۰ میلیون دلار کاهش یافته است.

رئیس اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان فرش دستباف، علانور توکلی، معتقد است که رقبای بین‌المللی با بهره‌گیری از تکنولوژی‌های نوین و شناخت دقیق سلیقه مشتری، سهم بازار ایران را تصاحب کرده‌اند. وی تأکید کرد که صادرکنندگان ایرانی علاوه بر رقابت با برندهای خارجی، با چالش‌های پیچیده‌ای نظیر انتقال ارز، مسائل گمرکی و بی‌ثباتی مقررات نیز دست و پنجه نرم می‌کنند.

راهکارهای دولتی برای احیای صادرات و کاهش هزینه‌ها

وزارت صنعت، معدن و تجارت (صمت) برای مقابله با این بحران، کارگروهی تخصصی را جهت تسهیل امور صادرکنندگان تشکیل داده است. یکی از محورهای اصلی این اقدامات، بهبود فرآیندهای گمرکی برای ورود و خروج فرش‌های آسیب‌دیده جهت تعمیر است.

همچنین طرحی مهم برای واردات مواد اولیه در قالب «ورود موقت در مقابل صادرات» در حال پیگیری است. این سازوکار می‌تواند با حذف هزینه‌های سنگین گمرکی برای پشم و ابریشم، هزینه‌های تمام‌شده تولید را به شکل قابل توجهی کاهش دهد.

نقش مجلس و نیاز به اراده ملی

نمایندگان مجلس نیز بر ضرورت بازگشت مرکز ملی فرش به جایگاه اصلی خود و تقویت دیپلماسی اقتصادی تأکید کرده‌اند. نایب‌رئیس اول مجلس با انتقاد از عدم توجه کافی به این صنعت، خواستار ورود جدی وزارت میراث فرهنگی و وزارت امور خارجه برای بازارهای هدف جدید، از جمله چین و منطقه اوراسیا شد.

"فرش تنها یک کالای تجاری نیست، بلکه بخشی از هویت ملی و اقتصاد میلیون‌ها خانواده ایرانی است که نیازمند حمایت‌های ساختاری است."

در نهایت، احیای صنعت فرش دستباف نیازمند یک همکاری منسجم میان بخش خصوصی، دولت و نهادهای قانون‌گذار است تا بتوان از ظرفیت‌های هنری و اقتصادی این حوزه برای مقابله با جنگ اقتصادی و افزایش درآمدهای غیرنفتی استفاده کرد.