رمزنگاری پساکوانتومی؛ گام بانک مرکزی برای حفاظت از ۱۹۸ میلیارد تراکنش سالانه

بانک مرکزی ایران با هدف مقابله با چالش‌های امنیتی ناشی از ظهور فناوری‌های نوین، برنامه‌ای استراتژیک را برای تجهیز زیرساخت‌های پرداخت کشور به فناوری رمزنگاری پساکوانتومی آغاز کرده است. این اقدام که با همکاری معاونت علمی ریاست‌جمهوری در جریان است، امنیت تراکنش‌های میلیاردی شهروندان را در برابر قدرت پردازشی آینده رایانه‌های کوانتومی تضمین می‌کند.

امنیت زیرساخت‌های بانکی در برابر تهدید کوانتومی

با وجود اینکه رایانه‌های کوانتومی هنوز به سطح توان پردازشی لازم برای شکستن پروتکل‌های امنیتی فعلی نرسیده‌اند، بانک مرکزی با رویکردی پیشگیرانه، تفاهم‌نامه‌ای را برای توسعه رمزنگاری پساکوانتومی امضا کرده است. هدف از این پروژه، ایجاد یک سپر دفاعی دیجیتال است که حتی با پیشرفت خیره‌کننده محاسبات کوانتومی، امنیت داده‌های مالی را حفظ کند.

این برنامه شامل چندین مرحله کلیدی از جمله شناسایی دارایی‌های دیجیتال، تدوین استانداردهای فنی و اجرای آزمایشی راهکارها در محیط‌های کنترل‌شده است تا از هرگونه اختلال در خدمات بانکی جلوگیری شود.

ابعاد عظیم شبکه پرداخت ایران

حجم بالای تراکنش‌ها در شبکه بانکی ایران، اهمیت حیاتی این پروژه را دوچندان می‌کند. طبق آمارهای رسمی، زیرساخت‌های پرداخت کشور سالانه حجم عظیمی از داده‌ها را جابه‌جا می‌کنند:

مجموع تراکنش‌های دو شبکه اصلی شاپرک و شتاب به حدود ۱۹۸ میلیارد تراکنش در سال می‌رسد که نیازمند لایه‌های امنیتی بسیار مستحکم و نفوذناپذیر است.

نقشه راه و ایجاد مراکز تخصصی

برای مدیریت این گذار تکنولوژیک، یک کمیته مشترک راهبری متشکل از نمایندگان بانک مرکزی و معاونت علمی تشکیل خواهد شد. وظایف این کمیته شامل سیاست‌گذاری، نظارت بر اجرای برنامه و تصویب طرح‌های فنی است. همچنین، برنامه‌ای برای راه‌اندازی مرکز ملی توسعه رمزنگاری پساکوانتومی در دستور کار قرار دارد.

یکی از بخش‌های مهم این استراتژی، ایجاد یک آزمایشگاه تخصصی در زیر نظر شرکت ملی انفورماتیک است. این مرکز به عنوان یک محیط امن، امکان آزمون و اعتبارسنجی الگوریتم‌های جدید و تجهیزات بانکی را پیش از ورود به شبکه عملیاتی فراهم می‌کند.

چابکی رمزنگاری؛ کلید بقای در عصر دیجیتال

کارشناسان بر این باورند که مسئله تنها جایگزینی یک الگوریتم با الگوریتم دیگر نیست، بلکه ایجاد چابکی رمزنگاری در معماری سامانه‌ها است. این مفهوم به معنای طراحی زیرساخت‌هایی است که بتوانند در صورت تغییر استانداردهای جهانی، بدون نیاز به بازطراحی کامل و هزینه‌های گزاف، پروتکل‌های امنیتی خود را به‌روزرسانی کنند.

"مهاجرت به سمت رمزنگاری پساکوانتومی باید به گونه‌ای انجام شود که ضمن حفظ امنیت، سازگاری سامانه‌ها و استمرار ارائه خدمات بانکی تضمین گردد."

در نهایت، این اقدام سه ساله نشان‌دهنده تلاش ایران برای پیش‌دستی در امنیت سایبری و جلوگیری از ایجاد شکاف‌های امنیتی در آینده‌ای است که در آن قدرت محاسباتی کوانتومی، قواعد بازی را در دنیای دیجیتال تغییر خواهد داد.