مرگ دو کودک در کارآزمایی‌های ویرایش ژن در چین؛ بحران اخلاق در پژوهش‌های علمی

مرگ دو کودک در جریان کارآزمایی‌های بالینی ویرایش ژن در چین، موجی از نگرانی‌ها را در میان جامعه علمی و حقوقی برانگیخته و پرسش‌های بنیادینی را درباره کیفیت نظارت بر پژوهش‌های زیست‌پزشکی این کشور مطرح کرده است.

جزئیات فاجعه در کارآزمایی‌های ژن‌درمانی چین

گزارش‌های اخیر نشان می‌دهد که یک پسربچه در سال ۲۰۲۵ طی آزمایش‌های شرکت هویدا ژن در شانگهای جان خود را از دست داده است. همچنین، تحقیقات منتشر شده در نشریه «ساینس» فاش کرد که یک دختر ۶ ساله نیز در ماه مارس سال گذشته، پس از دریافت یک درمان آزمایشی متفاوت، جان باخت.

این دو حادثه در دو مسیر متفاوت اما با چالش‌های مشابه رخ داده‌اند:

• مورد اول: آزمایش بر روی کودکی با نقص ژنی CHD3 که منجر به سندرم اسنایدرز شد.
• مورد دوم: کارآزمایی شرکت هویداژن برای درمان دیستروفی عضلانی دوشن.

نقض اصول اخلاقی و خطاهای علمی فاحش

متخصصان بر وقوع چندین خطای جدی در این پژوهش‌ها تأکید دارند. یکی از موارد بحث‌برانگیز، نادیده گرفتن نتایج سم‌شناسی روی میمون‌ها بود؛ جایی که آزمایش‌ها نشان‌دهنده آسیب کبدی شدید در حیوانات بود، اما تنها یک ماه بعد، این درمان بدون اصلاح پروتکل‌ها بر روی انسان آزمایش شد.

"اگر در آزمایش‌های حیوانی شواهدی از آسیب وجود دارد، نباید کارآزمایی روی انسان آغاز شود." — فئودور اورنوف، پژوهشگر دانشگاه کالیفرنیا

علاوه بر این، وجود تعارض منافع در برخی پرونده‌ها، از جمله ارتباط مستقیم پژوهشگران با خانواده‌های شرکت‌کننده، اعتبار این مطالعات را به شدت زیر سوال برده است.

پیامدهای حقوقی و نظارتی برای صنعت زیست‌پزشکی

با توجه به سوابق پیشین چین در برخورد با دانشمندان متخلف، انتظار می‌رود دولت این کشور واکنش‌های سخت‌گیرانه‌ای را اعمال کند. کارشناسان معتقدند این حوادث می‌تواند منجر به موارد زیر شود:

اگرچه چین در ماه مه قوانین نظارتی جدیدی را وضع کرده است، اما اجرای مؤثر این قوانین برای جلوگیری از تکرار تراژدی‌های مشابه در حوزه ویرایش ژن، حیاتی به نظر می‌رسد.

نتیارگیری

مرگ این دو کودک نه تنها یک تراژدی انسانی، بلکه یک بحران اعتبار برای صنعت فناوری‌های زیستی چین است. ایجاد تعادل میان پیشرفت‌های علمی در حوزه ویرایش ژن و رعایت دقیق استانداردهای اخلاقی، تنها راه جلوگیری از تکرار چنین حوادث دردناکی خواهد بود.