تغییر الگوی مصرف خانوار؛ کاهش ارزش حقیقی خریدها در پی تورم

تغییر الگوی مصرف خانوارها در پی تداوم تورم، منجر به کاهش ارزش واقعی خریدهای انجام شده شده است. داده‌های جدید شبکه پرداخت الکترونیک نشان می‌دهد که اگرچه حجم تراکنش‌ها از نظر اسمی رشد داشته، اما قدرت خرید واقعی در حال کاهش است.

تحلیل داده‌های شاپرک در مردادماه

بر اساس گزارش‌های منتشر شده از عملکرد شبکه پرداخت، مبلغ اسمی تراکنش‌ها در ماه مرداد به رقم خیره‌کننده ۳۶۵۴ هزار میلیارد تومان رسید. با این حال، این رقم با نگاهی دقیق‌تر و با حذف اثر تورم، تنها ۲.۵ درصد رشد حقیقی را نشان می‌دهد.

این تفاوت فاحش میان رشد اسمی و حقیقی، نشان‌دهنده فشار مستمر تورم بر سبد خرید خانواده‌هاست. در واقع، افزایش مبالغ پرداختی بیشتر ناشی از بالا رفتن قیمت‌هاست تا افزایش توان مالی مردم.

سراشیبی ارزش واقعی خریدها

یکی از نگران‌کننده‌ترین بخش‌های این گزارش، کاهش مستمر ارزش حقیقی هر تراکنش است. بررسی‌ها نشان می‌دهد که میانگین مبلغ واقعی هر خرید در مردادماه حدود ۱۱۲ هزار تومان بوده است که نسبت به سال ۱۴۰۰، افت شدیدی را تجربه کرده است.

"مردم ممکن است تعداد خریدهای خود را حفظ کنند، اما به‌طور متوسط کالا و خدمات کمتری در هر نوبت خریداری می‌کنند؛ این یعنی حرکت به سمت خریدهای کوچک‌تر و ضروری‌تر."

این تغییر رفتار نشان‌دهنده استراتژی جدید مصرف‌کنندگان برای مدیریت بودجه است. خانوارها با پرهیز از خریدهای بزرگ و بادوام، تنها بر تامین نیازهای اولیه و کوچک تمرکز کرده‌اند.

تأثیر شوک‌های اقتصادی بر الگوی مصرف

روند مصرف در ماه‌های ابتدایی سال ۱۴۰۵ تحت تأثیر عوامل مختلفی قرار گرفته است. افت ناگهانی رشد حقیقی در اسفندماه گذشته، ناشی از نااطمینانی‌های اقتصادی و سیاسی بود که الگوی خرید نوروزی را مختل کرد. اگرچه در ماه‌های اردیبهشت تا تیر روند رشد حقیقی مثبت بود، اما در مرداد ماه، اقتصاد بار دیگر با محدودیت‌های بنیادی تورم روبرو شده است.

در نهایت، می‌توان گفت که رشد اسمی تراکنش‌ها تصویری اغراق‌آمیز از وضعیت اقتصادی ارائه می‌دهد و واقعیت مصرف در اقتصاد ایران، با کاهش تدریجی قدرت خرید و کوچک شدن اندازه سبد خرید خانوارها همراه است.