میدان نفتی سهراب در تالاب هورالعظیم؛ توسعه نفت در سایه نگرانی‌های زیست‌محیطی

میدان نفتی سهراب که در قلب اکوسیستم حساس تالاب هورالعظیم قرار دارد، پس از سال‌ها کش‌وقش و مخالفت‌های گسترده زیست‌محیطی، سرانجام موفق به دریافت مجوز توسعه از سازمان حفاظت محیط زیست شد. این تصمیم که با ناباوری فعالان محیط زیست همراه بوده، ابعاد جدیدی از تقابل میان منافع اقتصادی انرژی و حفظ منابع طبیعی ایران را باز کرده است.

جزئیات طرح توسعه میدان نفتی سهراب

بر اساس قراردادهای منعقده، شرکت داناانرژی به عنوان سرمایه‌گذار و مجری، مسئولیت بهره‌برداری از این میدان را برای یک دوره ۲۰ ساله بر عهده دارد. هدف از این پروژه، برداشت روزانه حدود ۳۰ هزار بشکه نفت خام طی یک بازه هفت‌ساله است.

محدوده عملیاتی این پروژه بالغ بر ۲۱,۸۶۶ هکتار برآورد شده است. در تلاش برای کاهش اثرات مخرب، طرح اولیه که شامل ۲۳ پد سرچاهی بود، به ۸ پد کاهش یافته و مساحت تخریب زیستگاه از ۶۹ هکتار به تنها ۱۸ هکتار تقلیل یافته است.

چالش‌های زیست‌محیطی و نگرانی‌های کارشناسان

علیرغم کاهش مساحت اشغال، کارشناسان بر این باورند که تمرکز فعالیت‌ها در یک محدوده کوچک، شدت ریسک را افزایش می‌دهد. برخی از نگرانی‌های اصلی عبارتند از:

• موقعیت حساس: استقرار تأسیسات در محدوده اکوسیستم پویا و پهنه آبی تالاب.
• ریسک انتقال نفت: عبور خطوط انتقال از مسیرهای حساس و تحمل فشار مضاعف در خطوط جمع‌آوری.
• پایداری دایک مرزی: استفاده از دایک برای تردد ماشین‌آلات سنگین که می‌تواند منجر به شکستگی یا فرونشست شود.
• فناوری حفاری: تردید در توانایی شرکت سرمایه‌گذار برای انجام حفاری مورب جهت جلوگیری از آسیب به تالاب.

بحران نظارت و ابعاد بین‌المللی پروژه

ایرج حشمتی، معاون اسبق سازمان حفاظت محیط زیست، هشدار می‌دهد که این سازمان با بودجه و نیروی انسانی فعلی، توان نظارت مستمر بر چنین پروژه حساسی را در قلب تالاب ندارد. او تأکید می‌کند که بدون ابزارهای کنترلی و تیم‌های تخصصی مستقر، امکان پایش دقیق فعالیت‌ها وجود نخواهد داشت.

«توسعه بدون ملاحظات محیط‌زیستی در دو سوی مرز می‌تواند در نهایت به زیان ایران تمام شود؛ خشک شدن تالاب‌ها و افزایش گردوغبار، آثار مخربی بر مناطق داخلی خواهد داشت.»

همچنین از آنجا که بخش بزرگی از تالاب هورالعظیم در خاک عراق قرار دارد، مدیریت این میدان مشترک نیازمند بهره‌گیری از دیپلماسی محیط زیست و ظرفیت‌های بین‌المللی مانند کنوانسیون رامسر است تا از رقابت‌های توسعه‌ای که منجر به نابودی اکوسیستم مشترک می‌شود، جلوگیری گردد.

در نهایت، توسعه میدان نفتی سهراب نیازمند یک رویکرد مرحله‌ای و پایش‌های دقیق علمی است تا اطمینان حاصل شود که منافع اقتصادی کوتاه‌مدت، به قیمت از دست رفتن خدمات اکوسیستمی و پایداری تالاب هورالعظیم تمام نمی‌شود.