سهمیه بنزین یارانه‌ای؛ چرا خودروهای نوشماره از حمایت دولت محروم شدند؟

با افزایش مستمر قیمت محصولات تولیدی، سهمیه بنزین یارانه‌ای که قرار بود حامی خریداران خودروهای اقتصادی باشد، اکنون به دلیل عبور قیمت کارخانه‌ای از مرز تعیین‌شده، عملاً به ابزاری برای محرومیت بیشتر خریداران جدید تبدیل شده است.

شکست اصلاحیه دولت در برابر تورم

در جریان اجرای طرح سهمیه‌بندی جدید سوخت، دولت با هدف حمایت از خریداران خودروهای داخلی، اصلاحیه‌ای را تصویب کرد. طبق این مصوبه، خودروهای نوشماره تولید داخل که قیمت کارخانه‌ای آن‌ها کمتر از یک میلیارد تومان بود، مشمول سهمیه اول و دوم بنزین می‌شدند.

اما واقعیت بازار در شهریورماه ۱۴۰۵ نشان می‌دهد که این مرزبندی با سرعت تورم همخوانی ندارد. در حال حاضر، تمامی محصولات شرکت ایران‌خودرو با قیمت درب کارخانه بیش از یک میلیارد تومان عرضه می‌شوند و در شرکت سایپا نیز تنها پنج محصول باقی مانده‌اند که از این امتیاز بهره‌مند هستند.

تغییر نرخ سوخت و افزایش تبعیض‌ها

علاوه بر حذف سهمیه، تغییر در قیمت‌ها نیز فشار مضاعفی بر مالکان خودرو وارد کرده است. نرخ سوم بنزین که پیش‌تر ۵۰۰۰ تومان بود، از تاریخ ۱۷ شهریورماه به ۱۰ هزار تومان افزایش یافته است.

این وضعیت منجر به بروز تناقضات عجیبی شده است:

• مالکان قدیمی خودروهای اقتصادی همچنان از نرخ یارانه‌ای استفاده می‌کنند.
• خریداران جدید همان مدل‌ها، به‌دلیل افزایش قیمت کارخانه‌ای، با نرخ ۱۰ هزار تومان مواجه‌اند.
• شکاف هزینه‌ای میان دارندگان خودروهای مشمول و غیرمشمول روز به روز عمیق‌تر می‌شود.

راهکار پیشنهادی برای عدالت در توزیع سوخت

تحلیلگران معتقدند برای جلوگیری از بی‌اثری کامل این سیاست، دولت باید معیار یک میلیارد تومانی را بازنگری کند. جایگزینی این عدد ثابت با یک شاخص شناور که متناسب با نرخ تورم و قیمت‌های مصوب روز باشد، می‌تواند از تبعیض میان شهروندان جلوگیری کند.

بدون به‌روزرسانی سقف قیمتی، حتی خودروهای اقتصادی سایپا نیز به زودی از چرخه حمایت سوخت خارج خواهند شد.

در نهایت، اگر اصلاحات قیمتی در سیاست سهمیه‌بندی سوخت اعمال نشود، هدف اولیه دولت در حمایت از طبقه متوسط و خریداران خودروهای داخلی، قربانی نوسانات بازار خواهد شد.