چشم‌انداز بازار فناوری‌های شناختی ایران؛ هدف‌گذاری ۶۰۰ میلیون دلاری تا سال ۱۴۱۳

فناوری‌های شناختی به عنوان یکی از پیشران‌های اصلی اقتدار ملی، نیازمند تحولی بنیادین در ساختار زیست‌بوم داخلی کشور هستند تا بتوان در بازار جهانی رقابت کرد.

چشم‌انداز رشد بازار فناوری‌های شناختی در ایران

دبیر ستاد راهبری توسعه علوم و فناوری‌های شناختی با اشاره به شکاف موجود میان جمعیت ایران و ظرفیت فعلی بازار، بر ضرورت توسعه گسترده این حوزه تأکید کرد. طبق برآوردهای انجام شده، کشور برای حفظ سهم یک درصدی خود در بازار جهانی که تا سال ۲۰۳۴ به رقم ۵۳ میلیارد دلار خواهد رسید، باید اندازه بازار داخلی خود را تا سال ۱۴۱۳ (۲۰۳۴) حدود چهار برابر کرده و به مرز ۶۰۰ میلیون دلار برساند.

در حال حاضر، برآورد اندازه بازار داخلی در حوزه فناوری‌های شناختی (بدون احتساب بخش دارو) حدود ۱۴۰ میلیون دلار است که با مدل‌های تخمینی سهم جمعیتی ایران در بازارهای جهانی، فاصله معناداری را نشان می‌دهد.

تحلیل ساختاری زیست‌بوم علوم شناختی

یکی از چالش‌های اصلی در مسیر رسیدن به هدف مذکور، عدم توازن میان بخش پژوهشی و بخش فناور در زیست‌بوم فعلی است. آمارها نشان می‌دهند که:

عطاالله پورعباسی در این باره تصریح کرد که برای ایجاد بستر فعالیت حدود ۶ هزار فناور، کشور نیازمند گسترش شبکه شرکت‌های دانش‌بنیان و فناور است.

راهبردهای هفت‌گانه برای توسعه فناوری‌های شناختی

برای دستیابی به جایگاه مطلوب، هفت محور راهبردی برای این حوزه تعریف شده است که مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از:

• توسعه دانش علوم شناختی: به عنوان زیربنای اصلی و پیشران فناوری.
• بهبود فضای کسب‌وکار: تسهیل فعالیت شرکت‌های دانش‌بنیان و رفع موانع تولید.
• تأمین مالی هوشمند: توسعه ابزارهای نوین مالی برای حمایت از شرکت‌های فناور.
• فناوری‌های مقرون‌به‌صرفه: تمرکز بر ابزارهایی با قابلیت پوشش گسترده اجتماعی.
• حکمرانی داده‌محور: ارتقای زیرساخت‌ها و نظام حکمرانی شناختی در کشور.

نتیجه‌گیری

تحقق هدف ۶۰۰ میلیون دلاری در بازار فناوری‌های شناختی، مستلزم بازمهندسی کامل زیست‌بوم، افزایش چشمگیر تعداد فناوران و گذار از اقتصاد پژوهش‌محور به اقتصاد فناورمحور است تا بتوان از ظرفیت‌های این حوزه برای اشتغال و توسعه اقتصاد دانش‌بنیان بهره برد.