خودکشی؛ فراتر از بیماری روانی، بحرانی ناشی از تنهایی و فشار اجتماعی

در نشست تخصصی «تغییر روایت خودکشی» که با همکاری جهاد دانشگاهی استان قم برگزار شد، کارشناسان بر این نکته تأکید کردند که خودکشی لزوماً به معنای وجود یک اختلال روانی یا بحران‌های کلاسیک مانند طلاق و ورشکستگی نیست؛ بلکه گاهی ناشی از ناتوانی فرد در مدیریت هیجانات منفی و احساس بی‌ارزشی در اجتماع است.

ریشه‌های روان‌شناختی و اجتماعی خودکشی

مهشید چوبداری، روانشناس حاضر در این نشست، با تبیین عوامل مختلف اشاره کرد که ترکیبی از عوامل زیستی، اجتماعی و اقتصادی، فرد را به سمت بحران سوق می‌دهد. او عوامل زیر را از محرک‌های اصلی دانست:

• احساس تنهایی عمیق: عدم توانایی در برقراری ارتباط و احساس تعلق نداشتن به جامعه.
• تصور سربار بودن: این باور نادرست که نبود فرد باعث آسایش دیگران می‌شود.
• فشارهای اقتصادی و اجتماعی: بیکاری طولانی‌مدت، شکست‌های مکرر و بحران‌های هویتی.
• اختلالات روانی: افسردگی شدید، اختلال دوقطبی و سوءمصرف مواد.

آمار تکان‌دهنده در میان نسل جوان

بر اساس داده‌های مطرح شده، خودکشی به عنوان سومین علت مرگ در میان قشر جوان (۱۵ تا ۲۹ سال) شناخته می‌شود. با این حال، این متخصص تأکید کرد که این پدیده کاملاً قابل پیشگیری است و جامعه باید از نگاه «رازگونه» به این مسئله فاصله بگیرد.

نشانه‌های هشدار و واکنش‌های صحیح جامعه

شناسایی به‌موقع نشانه‌های خطر می‌تواند از وقوع فاجعه جلوگیری کند. برخی از این نشانه‌ها عبارتند از:

در مواجهه با این شرایط، پرسیدن مستقیم درباره خودکشی برخلاف باور عموم، خطر را افزایش نمی‌دهد، بلکه می‌تواند به فرد احساس امنیت و شنیده شدن بدهد. توصیه می‌شود در شرایط وخیم حتماً با شماره‌های امدادی مانند ۱۲۳ یا ۱۱۵ تماس گرفته شود.

جمع‌بندی و نتیجه‌گیری

در نهایت، مقابله با پدیده خودکشی نیازمند تغییر فرهنگ از سکوت و قضاوت به سمت همدلی و حمایت است. تقویت شبکه حمایتی اجتماعی و ارجاع به‌موقع به متخصصان سلامت روان، کلید اصلی در پیشگیری از این بحران ملی است.