مناقشه بر سر مدیریت پارک ملی گلستان؛ میان مطالبه استانی و ضرورت حفظ یکپارچگی

مناقشات پیرامون نحوه اداره پارک ملی گلستان میان استان‌های هم‌مرز، از جمله گلستان و خراسان شمالی، به مرحله جدیدی از مطالبه‌گری رسیده است. در حالی که بحث مدیریت مستقل و ایجاد ساختارهای جدید مدیریتی در میان نمایندگان و سمن‌ها بالا گرفته، کارشناسان بر ضرورت حفظ یکپارچگی اکولوژیک این ذخیره‌گاه ملی تأکید می‌کنند.

چالش مدیریت در مرزهای استانی

پارک ملی گلستان، به عنوان نخستین پارک ملی ایران و بخشی از شبکه ذخیره‌گاه‌های زیست‌کره یونسکو، فراتر از یک محدوده جغرافیایی ساده است. این اکوسیستم که در محل تلاقی سه استان گلستان، خراسان شمالی و سمنان قرار دارد، دارای تنوع زیستی بی‌نظیری است که به هیچ تقسیمات سیاسی تبعیت نمی‌کند.

سفر اخیر رئیس سازمان حفاظت محیط زیست به خراسان شمالی، جرقه‌ای بر آتش مطالبات نمایندگان این استان بود. محمدمهدی شهریاری و دیگر نمایندگان این منطقه، ضمن تأکید بر نگاه ملی به مدیریت پارک، خواستار ایجاد ساختاری مستقل و تقویت امکانات حفاظتی برای مقابله با تهدیداتی نظیر آتش‌سوزی و شکار غیرمجاز شدند.

مطالبات اصلی: از تجهیزات تا حمایت حقوقی

برخلاف بحث‌های ساختارگرایانه، بخشی از مطالبات مطرح شده کاملاً فنی و کاربردی است. نمایندگان منطقه بر ضرورت بهبود وضعیت زیرساخت‌ها تمرکز کرده‌اند:

• تأمین تجهیزات: نیاز مبرم به خودروهای حفاظتی و ابزارهای پایش هوشمند.
• حمایت از محیط‌بانان: تعیین تکلیف وضعیت قانونی و تأمین امکانات اطفای حریق.
• امنیت حفاظتی: تقویت توان عملیاتی برای مقابله با تخلفات در مناطق وسیع جنگلی.

با این حال، پرسش اصلی این است که آیا تغییر در عنوان اداری و ایجاد مدیریت مستقل، واقعاً می‌تواند این کمبودهای مادی و انسانی را مرتفع سازد یا تنها یک لایه اداری جدید به سیستم اضافه می‌کند؟

نگاه قضایی و ضرورت یکپارچگی

در برابر بحث‌های مربوط به سهم‌خواهی استانی، دستگاه قضایی گلستان موضع شفافی اتخاذ کرده است. محمود اسپانلو، رئیس‌کل دادگستری این استان، ضمن تأکید بر اهمیت حفظ استقلال و یکپارچگی پارک ملی گلستان، از نگاه‌های محدود و بخشی در تصمیم‌گیری‌های مربوط به این زیست‌بوم هشدار داد.

"حفاظت از این سرمایه ملی نباید تحت تأثیر رقابت‌های اداری یا منافع محدود استانی قرار گیرد؛ مدیریت یکپارچه ضامن حفظ حقوق اراضی ملی و امنیت زیست‌بوم است."

نتیما: مدیریت قدرتمند یا تغییر ساختار؟

واقعیت موجود نشان می‌دهد که آنچه پارک ملی گلستان امروز به آن نیاز دارد، جابه‌جایی عناوین مدیریتی نیست، بلکه تقویت توان اجرایی است. مدیریت قدرتمندتر نیازمند منابع مالی پایدار، نیروی انسانی متخصص و سامانه‌های هوشمند است.

در نهایت، تصمیم‌گیری درباره آینده این میراث ملی باید در میز کارشناسی و با رعایت منافع کل کشور انجام شود. مرزهای سیاسی بر روی نقشه رسم شده‌اند، اما آتش، آب و حیات وحش در پارک ملی گلستان، هیچ مرزی نمی‌شناسند.